Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cym w kanonicznym procesie ma\u0142\u017ce\u0144skim tytu\u0142em niewa\u017cno\u015bci jest niezdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich z przyczyn natury psychicznej (kan. 1095, 3\u00b0 KPK), za\u015b najcz\u0119stszymi przyczynami wydawania pozytywnych wyrok\u00f3w z tego tytu\u0142u s\u0105 zaburzenia osobowo\u015bci. Jednym z takich zaburze\u0144 mog\u0105cych powodowa\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest pracoholizm.<\/p>\n\n\n\n
Pracoholizm to, najpro\u015bciej to ujmuj\u0105c, uzale\u017cnienie od pracy. W naszym spo\u0142ecze\u0144stwie dotychczas najcz\u0119\u015bciej mieli\u015bmy do czynienia z uzale\u017cnieniem od alkoholu, wyrob\u00f3w tytoniowych, czy narkotyk\u00f3w. Ostatnio coraz bardziej popularne staje si\u0119 uzale\u017cnienie od pracy. Pracoholik ma nieodpart\u0105 ch\u0119\u0107 pracy \u2013 nie potrafi przesta\u0107 pracowa\u0107 \u2013 posiada wewn\u0119trzny przymus pracy. Po\u015bwi\u0119caj\u0105c ca\u0142e dnie na prac\u0119 zaniedbuje relacje mi\u0119dzyosobowe, w tym relacje z ma\u0142\u017conkiem i dzie\u0107mi.<\/p>\n\n\n\n
Na wst\u0119pie nale\u017cy z naciskiem zaznaczy\u0107, \u017ce pomi\u0119dzy psychologicznym i kanonistycznym uj\u0119ciem pracoholizmu mo\u017ce mie\u0107 miejsce pewna dychotomia. W praktyce zdiagnozowanie przez bieg\u0142ego psychologa u kt\u00f3rej\u015b ze stron pracoholizmu (co jest aktualnie trudne, gdy\u017c pracoholizm nie stanowi, z punktu widzenia medycyny, choroby ani zaburzenia i nie znajduje si\u0119 w mi\u0119dzynarodowej klasyfikacji chor\u00f3b ICD-10), niekoniecznie jest gwarancj\u0105 uzyskania wyroku stwierdzaj\u0105cego niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Bieg\u0142y nie jest bowiem asesorem, czy \u0142awnikiem, za\u015b jego opinia jest ledwie jednym w wielu materia\u0142\u00f3w dowodowych maj\u0105cych miejsce w ma\u0142\u017ce\u0144skim procesie kanonicznym<\/a>. Na te dwie kwestie, a wi\u0119c na to, \u017ce opinia bieg\u0142ego nie stanowi jeszcze wyroku oraz na to, \u017ce psychologiczne rozumienie jakiego\u015b zaburzenia osobowo\u015bci mo\u017ce odbiega\u0107 od jego kanonicznego uj\u0119cia zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 w swej dorocznej alokucji do pracownik\u00f3w Trybuna\u0142u Roty Rzymskiej papie\u017c Jan Pawe\u0142 II dnia 25 I 1988 r. Tak wi\u0119c wed\u0142ug psychologa strona mo\u017ce by\u0107 pracoholikiem, a mimo to, nie b\u0119dzie to powodem stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Kluczowe jest, by \u00f3w pracoholizm uniezdalnia\u0142 osob\u0119 do wype\u0142niania istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich, a w tym konkretnym przypadku uniezdalnia\u0142 stron\u0119 przede wszystkim do budowania wsp\u00f3lnoty ca\u0142ego \u017cycia (consortium totiuus vitae), czyli dobra ma\u0142\u017conk\u00f3w (bonum coniugum) i do przyj\u0119cia oraz wychowania potomstwa, czyli dobra potomstwa (bonum prolis). Zdiagnozowanie pracoholizmu jest trudne, gdy\u017c pracoholizm nie stanowi, z punktu widzenia medycyny, choroby ani zaburzenia<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Jak ju\u017c wspomniano pracoholizm nie zawsze b\u0119dzie powodowa\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Jest tak na przyk\u0142ad, gdy strona wskazuje na nadmiern\u0105 ilo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dzanego przy pracy, jednak jest to spowodowane warunkami ekonomicznymi rodziny (bieda vel ub\u00f3stwo), charakterem pracy (praca w delegacjach), z\u0142\u0105 atmosfer\u0105 w domu, od kt\u00f3rej rzekomy pracoholik chce uciec (niekt\u00f3rzy uciekaj\u0105 w alkohol, inni w prac\u0119).<\/p>\n\n\n\n Chc\u0105c udowodni\u0107 istnienie pracoholizmu, kt\u00f3ry uniezdalnia stron\u0119 do wype\u0142niania istotnego obowi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego jakim jest w tym wypadku przede wszystkim budowanie wsp\u00f3lnoty ca\u0142ego \u017cycia (consostrium totiuus vitae), czyli dobro ma\u0142\u017conka (bonum coniugum) oraz wychowanie potomstwa, czyli dobro potomstwa (bonum prolis) nale\u017cy wskaza\u0107 na jego uprzednio\u015b\u0107, ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 oraz absolutno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Uprzednio\u015b\u0107 oznacza, \u017ce strona wypowiadaj\u0105c s\u0142owa przysi\u0119gi ma\u0142\u017ce\u0144skiej by\u0142a pracoholikiem. By to udowodni\u0107 nale\u017cy wskaza\u0107 na okoliczno\u015bci maj\u0105ce miejsce przed i kr\u00f3tko po zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, wskazuj\u0105ce na istnienie uzale\u017cnienia od pracy. Potocznie powiedzieliby\u015bmy, \u017ce trzeba udowodni\u0107, \u017ce strona od zawsze taka by\u0142a. Je\u015bli pracoholizm strony zacz\u0105\u0142 si\u0119 manifestowa\u0107 dopiero po up\u0142ywie jakiego\u015b czasu od zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, to nie mamy tu do czynienia z uprzednio\u015bci\u0105, a wi\u0119c niemo\u017cliwe b\u0119dzie stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci takiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 oznacza, \u017ce pracoholizm skutecznie uniemo\u017cliwi\u0142 stronie wype\u0142nianie istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich. Je\u015bli strona jest uzale\u017cniona od pracy, ale jednocze\u015bnie radzi sobie z wype\u0142nianiem istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich, to oznacza to, \u017ce wspomniane zaburzenie jest lekkie, a wi\u0119c nie powoduje niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego. W tym miejscu po raz kolejny nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 charakter opinii bieg\u0142ego \u2013 liczy si\u0119 faktyczne uniezdolnienie strony, tzn. takie kt\u00f3re uniemo\u017cliwia jej wype\u0142nianie istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich (ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 w znaczeniu kanonistycznym), a nie ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 w uj\u0119ciu psychologicznym, kt\u00f3ra nie musi uniezdalnia\u0107 osoby do wype\u0142niania tych\u017ce obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W praktyce ma\u0142\u017ce\u0144skiej wewn\u0119trzny przymus pracy niejednokrotnie okazuje si\u0119 mocniejszy ni\u017c pragnienie wype\u0142niania obowi\u0105zku budowania wsp\u00f3lnoty ca\u0142ego \u017cycia (dobro ma\u0142\u017conk\u00f3w), czy wychowania potomstwa (dobro potomstwa). W zwi\u0105zku stron, w kt\u00f3rym strona jest pracoholikiem, praca jest stawiana ponad wszystko \u2013 osoba ma\u0142\u017conka i dzieci stawiana jest w najlepszym razie na drugim miejscu.<\/p>\n\n\n\n3. Dowodzenie pracoholizmu w kanonicznym procesie ma\u0142\u017ce\u0144skim<\/h5>\n\n\n\n
3.1. Uprzednio\u015b\u0107<\/h5>\n\n\n\n
3.2. Ci\u0119\u017cko\u015b\u0107<\/h5>\n\n\n\n