Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cym w kanonicznym procesie ma\u0142\u017ce\u0144skim tytu\u0142em niewa\u017cno\u015bci jest niezdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich z przyczyn natury psychicznej (kan. 1095, 3\u00b0 KPK), za\u015b najcz\u0119stszymi przyczynami wydawania pozytywnych wyrok\u00f3w z tego tytu\u0142u s\u0105 zaburzenia osobowo\u015bci. Jednym z takich zaburze\u0144 mog\u0105cych powodowa\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna, kt\u00f3r\u0105 potocznie okre\u015bla si\u0119 syndromem nieodci\u0119tej p\u0119powiny.<\/p>\n\n\n\n
Osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna jest zaburzeniem osobowo\u015bci i zachowania si\u0119. Cz\u0142owiek maj\u0105cy osobowo\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105 nie potrafi samodzielnie podejmowa\u0107 decyzji i pozostawia to osobom trzecim jednocze\u015bnie przerzucaj\u0105c na te osoby odpowiedzialno\u015b\u0107 za podj\u0119t\u0105 decyzj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna wyst\u0119puje u os\u00f3b, kt\u00f3re w okresie dzieci\u0144stwa i adolescencji wymaga\u0142y od rodzic\u00f3w zwi\u0119kszonej opieki, na przyk\u0142ad wskutek jakiej\u015b choroby psychicznej lub fizycznej. Nierzadko osobowo\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105 posiadaj\u0105 osoby osierocone. Osobowo\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105 cz\u0119sto posiadaj\u0105 tak\u017ce osoby, kt\u00f3re w okresie swego dzieci\u0144stwa i adolescencji by\u0142y rozpieszczane, nie mia\u0142y \u017cadnych obowi\u0105zk\u00f3w, a rodzice wyr\u0119czali ich we wszystkim.<\/p>\n\n\n\n
Na wst\u0119pie nale\u017cy z naciskiem zaznaczy\u0107, \u017ce pomi\u0119dzy psychologicznym i kanonistycznym uj\u0119ciem osobowo\u015bci zale\u017cnej mo\u017ce mie\u0107 miejsce pewna dychotomia. W praktyce zdiagnozowanie przez bieg\u0142ego psychologa u kt\u00f3rej\u015b ze stron osobowo\u015bci zale\u017cnej niekoniecznie jest gwarancj\u0105 uzyskania wyroku stwierdzaj\u0105cego niewa\u017cno\u015b\u0107. Bieg\u0142y nie jest bowiem asesorem, czy \u0142awnikiem, za\u015b jego opinia jest ledwie jednym w wielu materia\u0142\u00f3w dowodowych maj\u0105cych miejsce w ma\u0142\u017ce\u0144skim procesie kanonicznym<\/a>. Na te dwie kwestie, a wi\u0119c na to, \u017ce opinia bieg\u0142ego nie stanowi jeszcze wyroku oraz na to, \u017ce psychologiczne rozumienie jakiego\u015b zaburzenia osobowo\u015bci mo\u017ce odbiega\u0107 od jego kanonicznego uj\u0119cia zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 w swej dorocznej alokucji do pracownik\u00f3w Trybuna\u0142u Roty Rzymskiej papie\u017c Jan Pawe\u0142 II dnia 25 I 1988 r. Tak wi\u0119c wed\u0142ug psychologa strona mo\u017ce mie\u0107 osobowo\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105, a mimo to, nie b\u0119dzie to powodem stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Osobowo\u015bci zale\u017cna nie musi by\u0107 powodem stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Kluczowe jest, by \u00f3w osobowo\u015b\u0107 uniezdalnia\u0142a osob\u0119 do wype\u0142niania istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich, a w tym konkretnym przypadku uniezdalnia\u0142a stron\u0119 przede wszystkim do budowania wsp\u00f3lnoty ca\u0142ego \u017cycia (consortium totiuus vitae), czyli dobra ma\u0142\u017conk\u00f3w (bonum coniugum).<\/p>\n\n\n\n W praktyce s\u0105dowej najcz\u0119\u015bciej mamy do czynienia z zale\u017cno\u015bci\u0105 od rodziny generacyjnej, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem osoby matki. \u00d3w zale\u017cno\u015b\u0107 niejednokrotnie okazuje si\u0119 mocniejsza ni\u017c pragnienie wype\u0142niania obowi\u0105zku budowania wsp\u00f3lnoty ca\u0142ego \u017cycia (dobro ma\u0142\u017conk\u00f3w). W zwi\u0105zku stron, w kt\u00f3rym strona posiada osobowo\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105 o\u015brodek decyzyjny znajduje si\u0119 poza ma\u0142\u017ce\u0144stwem, co przejawia si\u0119 konsultowaniem wszystkiego z rodzin\u0105 (matk\u0105), a tak\u017ce w podejmowaniu decyzji przez rodzin\u0119 (matk\u0119). Uniemo\u017cliwia to budowanie prawid\u0142owej wi\u0119zi ma\u0142\u017ce\u0144skiej i powoduje konflikty mi\u0119dzy stronami. Niejednokrotnie strony po zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa zamieszkuj\u0105 u rodziny (matki) strony z osobowo\u015bci\u0105 zale\u017cn\u0105, za\u015b zamieszkanie w innym miejscu jest dla strony z osobowo\u015bci\u0105 zale\u017cn\u0105 niedopuszczalne \u2013 nie jest to jednak regu\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Jak ju\u017c wspomniano osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna nie zawsze b\u0119dzie powodowa\u0107 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Jest tak na przyk\u0142ad, gdy strona wskazuje na cz\u0119ste odwiedziny rodziny osoby o osobowo\u015bci zale\u017cnej \u2013 nie jest to dowodem emocjonalnej zale\u017cno\u015bci strony uniezdalniaj\u0105cej j\u0105 do wype\u0142niania istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich, lecz po prostu manifestacj\u0105 wi\u0119zi istniej\u0105cej mi\u0119dzy cz\u0142onkami tej rodziny i ich wzajemnego przywi\u0105zania (lecz nie zale\u017cno\u015bci). Podobnie pomoc udzielana swojej rodzinie przez stron\u0119 o osobowo\u015bci zale\u017cnej nie koniecznie b\u0119dzie przes\u0142ank\u0105 pro nullitate \u2013 mo\u017ce by\u0107 bowiem przejawem szacunku, ofiarno\u015bci, czy zwyk\u0142ej empatii, szczeg\u00f3lnie, gdy \u00f3w rodzina znajduje si\u0119 w trudnej sytuacji \u017cyciowej.<\/p>\n\n\n\n W j\u0119zyku potocznym m\u00f3wi\u0105c o osobowo\u015bci zale\u017cnej mo\u017cemy spotka\u0107 si\u0119 z okre\u015bleniem syndromu tzw. nieodci\u0119tej p\u0119powiny. W tym samym j\u0119zyku, je\u015bli ma\u0142\u017ce\u0144stwo ko\u0144czy si\u0119 niepowodzeniem m\u00f3wi si\u0119, \u017ce winna rozpadu ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest te\u015bciowa.<\/p>\n\n\n\n Chc\u0105c udowodni\u0107 istnienie osobowo\u015bci zale\u017cnej, kt\u00f3ra uniezdalnia stron\u0119 do wype\u0142niania istotnego obowi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego jakim jest w tym wypadku przede wszystkim budowanie wsp\u00f3lnoty ca\u0142ego \u017cycia (consostrium totiuus vitae), czyli dobro ma\u0142\u017conka (bonum coniugum), nale\u017cy wskaza\u0107 na jej uprzednio\u015b\u0107, ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 oraz absolutno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Uprzednio\u015b\u0107 oznacza, \u017ce strona wypowiadaj\u0105c s\u0142owa przysi\u0119gi ma\u0142\u017ce\u0144skiej mia\u0142a osobowo\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105. By to udowodni\u0107 nale\u017cy wskaza\u0107 na okoliczno\u015bci maj\u0105ce miejsce przed i kr\u00f3tko po zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, wskazuj\u0105ce na istnienie osobowo\u015bci zale\u017cnej. Potocznie powiedzieliby\u015bmy, \u017ce trzeba udowodni\u0107, \u017ce strona od zawsze taka by\u0142a. Je\u015bli osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna strony zacz\u0119\u0142a si\u0119 manifestowa\u0107 dopiero po up\u0142ywie jakiego\u015b czasu od zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, to nie mamy tu do czynienia z uprzednio\u015bci\u0105, a wi\u0119c niemo\u017cliwe b\u0119dzie stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci takiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 oznacza, \u017ce osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna skutecznie uniemo\u017cliwi\u0142a stronie wype\u0142nianie istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich. Je\u015bli strona posiada osobowo\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105, ale jednocze\u015bnie radzi sobie z wype\u0142nianiem istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich, to oznacza to, \u017ce wspomniane zaburzenie jest lekkie, a wi\u0119c nie powoduje niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego. W tym miejscu po raz kolejny nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 charakter opinii bieg\u0142ego \u2013 liczy si\u0119 faktyczne uniezdolnienie strony, tzn. takie kt\u00f3re uniemo\u017cliwia jej wype\u0142nianie istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich (ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 w znaczeniu kanonistycznym), a nie ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 w uj\u0119ciu psychologicznym, kt\u00f3ra nie musi uniezdalnia\u0107 osoby do wype\u0142niania tych\u017ce obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Absolutno\u015b\u0107 oznacza, \u017ce strona o osobowo\u015bci zale\u017cnej nie jest w stanie wype\u0142nia\u0107 istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skim w zwi\u0105zku z ka\u017cd\u0105 osob\u0105, a nie tylko t\u0105 konkretn\u0105. Innymi s\u0142owy, \u017ce do wype\u0142niania wspomnianych obowi\u0105zk\u00f3w by\u0142aby taka strona niezdolna tak\u017ce b\u0119d\u0105c w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim z inn\u0105 osob\u0105. Nie wystarczy wi\u0119c, by niezdolno\u015b\u0107 by\u0142a wzgl\u0119dna.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n Osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna mo\u017ce, lecz nie musi by\u0107 powodem stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa z tytu\u0142u niezdolno\u015bci do podj\u0119cia istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich z przyczyn natury psychicznej. Opinia wydawana w tym zakresie przez bieg\u0142ego ma pom\u00f3c stwierdzi\u0107 istnienie takiej osobowo\u015bci oraz jej wp\u0142yw na powodzenie ma\u0142\u017ce\u0144stwa \u2013 nie stanowi jednak swoistego \u201eprzedwyroku\u201d. Aby osobowo\u015b\u0107 zale\u017cna powodowa\u0142a niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa musi by\u0107 uprzednia (a wi\u0119c istnie\u0107 w chwili zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa), ci\u0119\u017cka (a wi\u0119c uniezdalnia\u0107 osob\u0119 do wype\u0142niania istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich) oraz absolutna (a wi\u0119c wyst\u0119puj\u0105ca niezale\u017cnie od drugiej strony ma\u0142\u017ce\u0144stwa).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wprowadzenie Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cym w kanonicznym procesie ma\u0142\u017ce\u0144skim tytu\u0142em niewa\u017cno\u015bci jest niezdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich z przyczyn natury psychicznej (kan. 1095, 3\u00b0 KPK), za\u015b […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-22","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-niezdolnosc"],"yoast_head":"\nDowodzenie osobowo\u015bci zale\u017cnej w kanonicznym procesie ma\u0142\u017ce\u0144skim<\/h5>\n\n\n\n
3.1. Uprzednio\u015b\u0107<\/h5>\n\n\n\n
3.2. Ci\u0119\u017cko\u015b\u0107<\/h5>\n\n\n\n
3.3. Absolutno\u015b\u0107<\/h5>\n\n\n\n
Podsumowanie<\/h5>\n\n\n\n