Osobowo\u015b\u0107 narcystyczna mo\u017ce mie\u0107 znaczenie w procesie o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ale samo przekonanie, \u017ce m\u0105\u017c lub \u017cona \u201ejest narcyzem\u201d, nie wystarcza. S\u0105d ko\u015bcielny bada nie etykiet\u0119 ani win\u0119 za rozpad zwi\u0105zku, lecz stan osoby w chwili \u015blubu i jego wp\u0142yw na zdolno\u015b\u0107 rozeznania oraz podj\u0119cia istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n
\u201eM\u00f3j m\u0105\u017c jest narcyzem\u201d, \u201e\u017cona przez ca\u0142e ma\u0142\u017ce\u0144stwo mn\u0105 manipulowa\u0142a\u201d, \u201eprzed \u015blubem by\u0142 idealny, a p\u00f3\u017aniej pokaza\u0142 prawdziw\u0105 twarz\u201d \u2014 takie opisy coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 w rozmowach o rozpadzie ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Osoba poszukuj\u0105ca informacji mo\u017ce w\u00f3wczas pyta\u0107, czy osobowo\u015b\u0107 narcystyczna jest podstaw\u0105 \u201euniewa\u017cnienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego\u201d albo czy mo\u017cliwy jest \u201erozw\u00f3d ko\u015bcielny z narcyzem\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W prawie kanonicznym nie m\u00f3wi si\u0119 jednak o rozwodzie ko\u015bcielnym. W\u0142a\u015bciwym okre\u015bleniem jest stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/strong>. S\u0105d ko\u015bcielny nie rozwi\u0105zuje wa\u017cnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, lecz bada, czy w chwili \u015blubu powsta\u0142 wa\u017cny w\u0119ze\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n Zgodnie z kan. 1057 ma\u0142\u017ce\u0144stwo stwarza zgoda stron prawid\u0142owo wyra\u017cona przez osoby zdolne wed\u0142ug prawa. Jednocze\u015bnie ma\u0142\u017ce\u0144stwo korzysta z przychylno\u015bci prawa: na podstawie kan. 1060 nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 je za wa\u017cne, dop\u00f3ki nie zostanie udowodnione co\u015b przeciwnego.<\/p>\n\n\n\n Nie automatycznie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Samo wyst\u0119powanie cech narcystycznych, a nawet kliniczne rozpoznanie narcystycznego zaburzenia osobowo\u015bci, nie oznacza jeszcze, \u017ce dana osoba by\u0142a niezdolna do wa\u017cnego zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Znaczenie kanoniczne mo\u017ce mie\u0107 dopiero taki problem natury psychicznej, kt\u00f3ry w chwili \u015blubu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze pytanie nie brzmi wi\u0119c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czy wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conek by\u0142 narcyzem?<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Pytanie prawne brzmi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czy w chwili \u015blubu okre\u015blony stan psychiczny powa\u017cnie zaburza\u0142 jego zdolno\u015b\u0107 rozeznania albo czyni\u0142 go niezdolnym do podj\u0119cia konkretnego, istotnego obowi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego?<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n S\u0142owo \u201enarcyz\u201d jest obecnie u\u017cywane bardzo szeroko. Bywa nim okre\u015blana osoba, kt\u00f3ra:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 takich zachowa\u0144 mo\u017ce odpowiada\u0107 cechom narcystycznym. Cz\u0119\u015b\u0107 mo\u017ce wynika\u0107 z egoizmu, niedojrza\u0142o\u015bci, niew\u0142a\u015bciwych wzorc\u00f3w rodzinnych, konfliktu, uzale\u017cnienia, innych problem\u00f3w psychicznych albo \u015bwiadomie wybieranych sposob\u00f3w post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n Nie ka\u017cda osoba zachowuj\u0105ca si\u0119 egocentrycznie ma narcystyczne zaburzenie osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Ameryka\u0144skie Towarzystwo Psychiatryczne opisuje narcystyczne zaburzenie osobowo\u015bci jako utrwalony wzorzec obejmuj\u0105cy mi\u0119dzy innymi wielko\u015bciowe postrzeganie siebie, potrzeb\u0119 podziwu i problemy z empati\u0105. Jednocze\u015bnie wyra\u017anie zaznacza, \u017ce pojedyncze cechy narcystyczne nie s\u0105 tym samym co zaburzenie osobowo\u015bci. O zaburzeniu mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, gdy wzorzec jest trwa\u0142y, nieelastyczny, nieadaptacyjny i powoduje istotne zaburzenie funkcjonowania lub cierpienie.<\/p>\n\n\n\n Dlatego internetowa lista zatytu\u0142owana \u201edziesi\u0119\u0107 oznak, \u017ce tw\u00f3j m\u0105\u017c jest narcyzem\u201d nie mo\u017ce zast\u0119powa\u0107 diagnozy psychologicznej lub psychiatrycznej.<\/p>\n\n\n\n Dla prawid\u0142owej oceny nale\u017cy rozr\u00f3\u017cni\u0107 co najmniej trzy poziomy.<\/p>\n\n\n\n Pewne pragnienie uznania, dba\u0142o\u015b\u0107 o w\u0142asn\u0105 warto\u015b\u0107, ambicja albo satysfakcja z osi\u0105gni\u0119\u0107 mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 u os\u00f3b zdrowych. Same w sobie nie \u015bwiadcz\u0105 o zaburzeniu i nie maj\u0105 automatycznego znaczenia dla wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce oznacza\u0107 powa\u017cniejsze, nieadaptacyjne sposoby regulowania samooceny i relacji. Osoba mo\u017ce potrzebowa\u0107 ci\u0105g\u0142ego potwierdzania w\u0142asnej wyj\u0105tkowo\u015bci, reagowa\u0107 silnym wstydem lub z\u0142o\u015bci\u0105 na krytyk\u0119, instrumentalnie traktowa\u0107 innych albo mie\u0107 powa\u017cne trudno\u015bci z uznawaniem ich odr\u0119bno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Jest rozpoznaniem klinicznym, kt\u00f3re wymaga profesjonalnej, ca\u0142o\u015bciowej oceny. Nie mo\u017cna go wiarygodnie postawi\u0107 na podstawie relacji jednego skonfliktowanego ma\u0142\u017conka, kilku wiadomo\u015bci, zachowania podczas rozwodu ani popularnego testu internetowego.<\/p>\n\n\n\n Tak\u017ce s\u0105d ko\u015bcielny nie powinien zast\u0119powa\u0107 diagnozy prost\u0105 etykiet\u0105. Musi ustali\u0107 rzeczywisty spos\u00f3b funkcjonowania osoby oraz jego wp\u0142yw na zdolno\u015b\u0107 konsensualn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Potoczny obraz narcyza przedstawia zwykle osob\u0119 pewn\u0105 siebie, dominuj\u0105c\u0105, aroganck\u0105 i otwarcie przekonan\u0105 o w\u0142asnej wyj\u0105tkowo\u015bci. Jest to jednak tylko jeden mo\u017cliwy spos\u00f3b przejawiania si\u0119 patologii narcystycznej.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czesne opracowania kliniczne wskazuj\u0105 tak\u017ce na aspekt wra\u017cliwy. Osoba mo\u017ce by\u0107 bardzo podatna na krytyk\u0119, prze\u017cywa\u0107 wstyd, upokorzenie i pustk\u0119, wycofywa\u0107 si\u0119 spo\u0142ecznie albo przyjmowa\u0107 pozornie skromn\u0105 postaw\u0119. Prezentacje wielko\u015bciowa i wra\u017cliwa mog\u0105 si\u0119 u jednej osoby zmienia\u0107 w zale\u017cno\u015bci od sytuacji.<\/p>\n\n\n\n Problematyka narcyzmu wra\u017cliwego jest r\u00f3wnie\u017c przedmiotem wsp\u00f3\u0142czesnych polskich bada\u0144 kanonistycznych. W 2024 roku opublikowano monografi\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 jego wp\u0142ywowi na zdolno\u015b\u0107 do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa kanonicznego.<\/p>\n\n\n\n Okre\u015blenia \u201enarcyz ukryty\u201d lub \u201enarcyz wra\u017cliwy\u201d nie powinny jednak s\u0142u\u017cy\u0107 do przypisywania diagnozy osobie, kt\u00f3ra jest nie\u015bmia\u0142a, dra\u017cliwa albo \u017ale znosi krytyk\u0119. Zn\u00f3w decyduje ca\u0142o\u015bciowy i utrwalony wzorzec funkcjonowania.<\/p>\n\n\n\n W relacji ma\u0142\u017ce\u0144skiej mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 mi\u0119dzy innymi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie ka\u017cda osoba z narcystycznym zaburzeniem osobowo\u015bci przejawia wszystkie te zachowania. Nie ka\u017cda osoba, kt\u00f3ra je przejawia, ma takie zaburzenie. Kliniczny obraz narcystycznego zaburzenia osobowo\u015bci jest zr\u00f3\u017cnicowany, a niekt\u00f3re osoby mog\u0105 dobrze funkcjonowa\u0107 zawodowo i spo\u0142ecznie, do\u015bwiadczaj\u0105c najpowa\u017cniejszych problem\u00f3w w\u0142a\u015bnie w bliskich relacjach.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy automatycznie uto\u017csamia\u0107 diagnozy narcystycznego zaburzenia osobowo\u015bci z przemoc\u0105, k\u0142amstwem albo moraln\u0105 win\u0105.<\/p>\n\n\n\n Osoba mo\u017ce dopu\u015bci\u0107 si\u0119 przemocy psychicznej, ekonomicznej lub fizycznej bez jakiegokolwiek zaburzenia osobowo\u015bci. Z drugiej strony sama diagnoza nie dowodzi, \u017ce wszystkie zachowania osoby mia\u0142y charakter manipulacyjny lub przemocowy.<\/p>\n\n\n\n Dla bezpiecze\u0144stwa ma\u0142\u017conka najwa\u017cniejsze jest konkretne zachowanie, a nie jego etykieta. Przemoc, gro\u017aby, kontrolowanie finans\u00f3w, izolowanie od bliskich czy naruszanie nietykalno\u015bci wymagaj\u0105 odpowiedniej reakcji niezale\u017cnie od tego, czy sprawca posiada diagnoz\u0119 kliniczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Dla s\u0105du ko\u015bcielnego r\u00f3wnie\u017c wa\u017cniejsze od s\u0142owa \u201enarcyz\u201d s\u0105 ustalone fakty: co dana osoba robi\u0142a, od kiedy, z jak\u0105 intensywno\u015bci\u0105 i jaki mia\u0142o to zwi\u0105zek z jej zdolno\u015bci\u0105 do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Kanon 1095 przewiduje trzy postacie niezdolno\u015bci do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa:<\/strong><\/p>\n\n\n\n W sprawach dotycz\u0105cych narcystycznego zaburzenia osobowo\u015bci najcz\u0119\u015bciej rozwa\u017ca si\u0119 kan. 1095 nr 2 albo kan. 1095 nr 3. S\u0105 to jednak dwa odr\u0119bne tytu\u0142y niewa\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna ograniczy\u0107 argumentacji do stwierdzenia:<\/p>\n\n\n\n M\u0105\u017c mia\u0142 osobowo\u015b\u0107 narcystyczn\u0105, dlatego ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o niewa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n Trzeba wykaza\u0107, jak okre\u015blony problem oddzia\u0142ywa\u0142 na konkretn\u0105 zdolno\u015b\u0107 kanoniczn\u0105 w chwili zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Powa\u017cny brak rozeznania oceniaj\u0105cego dotyczy zdolno\u015bci krytycznego i wystarczaj\u0105co wolnego os\u0105du decyzji ma\u0142\u017ce\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n Osoba mo\u017ce posiada\u0107 og\u00f3ln\u0105 wiedz\u0119 o ma\u0142\u017ce\u0144stwie, a mimo to z powodu powa\u017cnej anomalii psychicznej nie by\u0107 zdolna do adekwatnej oceny istotnych praw i obowi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re ma wzajemnie przekaza\u0107 i przyj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n W przypadku powa\u017cnej patologii narcystycznej przedmiotem analizy mo\u017ce by\u0107 mi\u0119dzy innymi to, czy osoba:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Samo zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa dla presti\u017cu, uroczysto\u015bci, poczucia bezpiecze\u0144stwa albo aprobaty spo\u0142ecznej nie dowodzi jeszcze niewa\u017cno\u015bci. Ludzkie motywacje s\u0105 zwykle z\u0142o\u017cone. Znaczenie ma dopiero powa\u017cne zaburzenie zdolno\u015bci krytycznej lub elektywnej.<\/p>\n\n\n\n Dignitas connubii<\/em> wskazuje, \u017ce w sprawie dotycz\u0105cej braku rozeznania bieg\u0142y powinien oceni\u0107 wp\u0142yw anomalii na zdolno\u015b\u0107 krytyczn\u0105 i wyborcz\u0105, zw\u0142aszcza w odniesieniu do swobodnego wyboru stanu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Kanon 1095 nr 3 dotyczy osoby, kt\u00f3ra mo\u017ce rozumie\u0107, czym jest ma\u0142\u017ce\u0144stwo, lecz z przyczyn natury psychicznej nie jest zdolna do podj\u0119cia kt\u00f3rego\u015b z jego istotnych obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Prawo kanoniczne nie wymaga, aby ma\u0142\u017conek by\u0142 idealnie empatyczny, zawsze bezinteresowny i wolny od egoizmu. Konieczna jest jednak minimalna zdolno\u015b\u0107 do ustanowienia wsp\u00f3lnoty ca\u0142ego \u017cycia ukierunkowanej na dobro ma\u0142\u017conk\u00f3w oraz \u2014 zgodnie z natur\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa \u2014 zrodzenie i wychowanie potomstwa. Kan. 1055 opisuje ma\u0142\u017ce\u0144stwo jako wsp\u00f3lnot\u0119 ca\u0142ego \u017cycia, natomiast kan. 1135 wskazuje na r\u00f3wno\u015b\u0107 praw i obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017conk\u00f3w w zakresie wsp\u00f3lnoty \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n W powa\u017cnym przypadku patologii narcystycznej mo\u017cna analizowa\u0107 zdolno\u015b\u0107 osoby do:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie wystarcza jednak wykazanie, \u017ce osoba tych obowi\u0105zk\u00f3w nie wykonywa\u0142a<\/strong>. Trzeba ustali\u0107, czy rzeczywi\u015bcie nie by\u0142a zdolna ich podj\u0105\u0107<\/strong>, czy te\u017c posiada\u0142a zdolno\u015b\u0107, lecz post\u0119powa\u0142a egoistycznie, niewiernie albo krzywdz\u0105co.<\/p>\n\n\n\n Instrukcja Dignitas connubii<\/em> nakazuje odr\u00f3\u017cni\u0107 powa\u017cn\u0105 trudno\u015b\u0107 od niemo\u017cno\u015bci realizowania dzia\u0142a\u0144 nale\u017c\u0105cych do istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n Kodeks prawa kanonicznego nie wymienia \u201enarcyzmu\u201d ani \u201ema\u0142\u017ce\u0144stwa z narcyzem\u201d jako odr\u0119bnej przyczyny niewa\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Narcystyczne zaburzenie osobowo\u015bci mo\u017ce stanowi\u0107 opisywan\u0105 klinicznie przyczyn\u0119 natury psychicznej. Tytu\u0142em prawnym pozostaje jednak na przyk\u0142ad:<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda z tych podstaw wymaga udowodnienia innych fakt\u00f3w. Nie mo\u017cna ich stosowa\u0107 zamiennie tylko dlatego, \u017ce jedna ze stron jest okre\u015blana jako narcystyczna.<\/p>\n\n\n\n Nie same przez si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Zdarza si\u0119, \u017ce wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conek opisuje wyra\u017any kontrast:<\/p>\n\n\n\n Taki przebieg mo\u017ce stanowi\u0107 wa\u017cny element historii relacji. Nie wolno jednak automatycznie uzna\u0107 go za dow\u00f3d narcystycznego zaburzenia osobowo\u015bci ani niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d musi ustali\u0107 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017aniejsze zachowanie mo\u017ce by\u0107 dowodem wcze\u015bniejszego stanu, ale nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 wykazania zwi\u0105zku z chwil\u0105 zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Matryca 6K jest narz\u0119dziem edukacyjnym, a nie oficjalnym testem prawnym. Pomaga przej\u015b\u0107 od potocznej etykiety \u201enarcyz\u201d do fakt\u00f3w istotnych kanonicznie.<\/p>\n\n\n\n Czy charakterystyczne zachowania wyst\u0119powa\u0142y przed \u015blubem, w okresie narzecze\u0144stwa lub wcze\u015bniej?<\/p>\n\n\n\n Znaczenie mog\u0105 mie\u0107 wcze\u015bniejsze zwi\u0105zki, relacje rodzinne, spos\u00f3b funkcjonowania w pracy, reakcje na krytyk\u0119, konflikty oraz motywy decyzji o ma\u0142\u017ce\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n Czy chodzi\u0142o o pojedyncze cechy lub z\u0142e zachowania, czy o utrwalony i powa\u017cny wzorzec funkcjonowania psychicznego?<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy samodzielnie rozstrzyga\u0107 diagnozy. Potrzebna mo\u017ce by\u0107 ocena psychologa lub psychiatry.<\/p>\n\n\n\n Czy problem powa\u017cnie zaburza\u0142 zdolno\u015b\u0107 realistycznej oceny ma\u0142\u017ce\u0144stwa, partnera i wzajemnie przekazywanych praw oraz obowi\u0105zk\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n To obszar w\u0142a\u015bciwy przede wszystkim dla kan. 1095 nr 2.<\/p>\n\n\n\n Jakiego dok\u0142adnie obowi\u0105zku osoba mia\u0142a by\u0107 niezdolna podj\u0105\u0107?<\/p>\n\n\n\n Og\u00f3lne stwierdzenie \u201enie potrafi\u0142 kocha\u0107\u201d jest niewystarczaj\u0105ce. Trzeba wskaza\u0107 konkretny wymiar ma\u0142\u017ce\u0144stwa, np. wzajemno\u015b\u0107, wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107, trwa\u0142o\u015b\u0107, podstawow\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 \u017cycia lub odpowiedzialno\u015b\u0107 rodzicielsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jak problem przejawia\u0142 si\u0119 w dzia\u0142aniu?<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy opisa\u0107 nie tylko przekonania i emocje, ale zachowania, decyzje, relacje oraz rzeczywisty wp\u0142yw na \u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n Czy opis znajduje potwierdzenie w niezale\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach?<\/p>\n\n\n\n Znaczenie mog\u0105 mie\u0107 \u015bwiadkowie, wiadomo\u015bci, dokumentacja leczenia, wcze\u015bniejsze opinie, dokumenty oraz opinia bieg\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n M\u0105\u017c oczekuje pochwa\u0142, lubi opowiada\u0107 o sukcesach i \u017ale reaguje, kiedy \u017cona go krytykuje.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o cechach narcystycznych, pr\u00f3\u017cno\u015bci albo zwyk\u0142ej niedojrza\u0142o\u015bci. Nie dowodzi jeszcze powa\u017cnego braku rozeznania ani niezdolno\u015bci do podj\u0119cia obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n Jedna ze stron wybra\u0142a wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na jego pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, wygl\u0105d i mo\u017cliwo\u015b\u0107 poprawienia w\u0142asnego statusu. Po \u015blubie wymaga\u0142a podporz\u0105dkowania wszystkiego w\u0142asnej karierze i wizerunkowi.<\/p>\n\n\n\n Taka motywacja sama nie przes\u0105dza niewa\u017cno\u015bci. Nale\u017ca\u0142oby ustali\u0107, czy osoba mimo instrumentalnych motyw\u00f3w rzeczywi\u015bcie przyj\u0119\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144stwo i jego obowi\u0105zki, czy te\u017c jej funkcjonowanie psychiczne uniemo\u017cliwia\u0142o uznanie wzajemnego charakteru przymierza.<\/p>\n\n\n\n Jeszcze przed \u015blubem ka\u017cda krytyka wywo\u0142ywa\u0142a u narzeczonego gwa\u0142town\u0105 z\u0142o\u015b\u0107, wielodniowe wycofanie, gro\u017aby zerwania albo potrzeb\u0119 poni\u017cenia partnerki. Podobny wzorzec wyst\u0119powa\u0142 w relacjach rodzinnych, wcze\u015bniejszych zwi\u0105zkach i pracy.<\/p>\n\n\n\n Taki materia\u0142 mo\u017ce uzasadnia\u0107 pog\u0142\u0119bion\u0105 ocen\u0119. Trzeba jednak wykaza\u0107, czy problem rzeczywi\u015bcie ogranicza\u0142 zdolno\u015b\u0107 rozeznania albo uniemo\u017cliwia\u0142 podj\u0119cie konkretnego obowi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n Osoba traktowa\u0142a wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka jako \u017ar\u00f3d\u0142o pieni\u0119dzy, opieki, kontakt\u00f3w i podziwu. Nie by\u0142a zdolna tolerowa\u0107 jego niezale\u017cno\u015bci, a ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119 postawienia granic uznawa\u0142a za zdrad\u0119.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce to wskazywa\u0107 na powa\u017cne zaburzenie wzajemno\u015bci. S\u0105d musi jednak odr\u00f3\u017cni\u0107 psychiczn\u0105 niezdolno\u015b\u0107 od \u015bwiadomego wykorzystywania drugiej osoby.<\/p>\n\n\n\n Ma\u0142\u017conek przez kilka lat prawid\u0142owo funkcjonowa\u0142 w zwi\u0105zku, a nast\u0119pnie dopu\u015bci\u0142 si\u0119 zdrady, zacz\u0105\u0142 k\u0142ama\u0107 i obwinia\u0107 partnera.<\/p>\n\n\n\n Zdrada oraz unikanie odpowiedzialno\u015bci mog\u0105 by\u0107 powa\u017cnie naganne, ale nie dowodz\u0105 automatycznie narcystycznego zaburzenia osobowo\u015bci ani niezdolno\u015bci istniej\u0105cej w chwili \u015blubu.<\/p>\n\n\n\n W procesie nie powinno si\u0119 koncentrowa\u0107 na \u201eudowodnieniu, \u017ce wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conek jest narcyzem\u201d.<\/p>\n\n\n\n Trzeba wykaza\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pomocne mog\u0105 by\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najmniejsz\u0105 warto\u015b\u0107 maj\u0105 og\u00f3lne oceny:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 ma opis konkretny:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy przed \u015blubem narzeczony trzykrotnie odwo\u0142ywa\u0142 \u015blub po tym, jak zakwestionowa\u0142am jego decyzje finansowe. W ka\u017cdym przypadku \u017c\u0105da\u0142 ode mnie publicznych przeprosin i potwierdzenia, \u017ce bez niego sobie nie poradz\u0119. Podobne zachowania wobec wcze\u015bniejszych partnerek potwierdzaj\u0105 dwie osoby.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n S\u0105d ocenia fakty, ich wiarygodno\u015b\u0107 i zwi\u0105zek z przedmiotem sprawy, a nie popularno\u015b\u0107 zastosowanej etykiety.<\/p>\n\n\n\n Nagrania, SMS-y i wiadomo\u015bci mog\u0105 dokumentowa\u0107 okre\u015blone zachowania, ale zwykle nie pozwalaj\u0105 samodzielnie rozpozna\u0107 zaburzenia osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Mog\u0105 pom\u00f3c wykaza\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ich znaczenie zale\u017cy od autentyczno\u015bci, kontekstu, czasu powstania oraz zwi\u0105zku z badanym tytu\u0142em niewa\u017cno\u015bci. Pojedyncza k\u0142\u00f3tnia ma\u0142\u017ce\u0144ska, nawet bardzo ostra, nie jest diagnoz\u0105 kliniczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Bieg\u0142y nie wydaje wyroku o niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Jego zadaniem jest ocena stanu psychicznego osoby zgodnie z wiedz\u0105 kliniczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce pom\u00f3c odpowiedzie\u0107 mi\u0119dzy innymi na pytania:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dignitas connubii<\/em> wymaga, aby bieg\u0142y pozostawa\u0142 w granicach w\u0142asnej dziedziny. Ostateczna kwalifikacja kanoniczna nale\u017cy do s\u0119dziego, kt\u00f3ry ocenia nie tylko konkluzje eksperta, lecz tak\u017ce pozosta\u0142e okoliczno\u015bci sprawy.<\/p>\n\n\n\n Nie zawsze.<\/p>\n\n\n\n Brak wcze\u015bniejszej diagnozy nie oznacza automatycznie, \u017ce problem nie istnia\u0142. Wiele os\u00f3b nigdy nie korzysta\u0142o z pomocy psychiatry lub psychologa. Mo\u017cliwa jest retrospektywna ocena funkcjonowania na podstawie dokument\u00f3w, zezna\u0144 i p\u00f3\u017aniejszej opinii bieg\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony p\u00f3\u017aniejsza diagnoza nie dowodzi automatycznie, \u017ce zaburzenie wyst\u0119powa\u0142o w odpowiednim nasileniu w dniu \u015blubu.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy ustali\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie automatycznie.<\/p>\n\n\n\n Problemy z empati\u0105 mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w narcystycznym zaburzeniu osobowo\u015bci, ale ich zakres i mechanizm s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane. Osoba mo\u017ce rozumie\u0107 poznawczo stan drugiego cz\u0142owieka, lecz nie reagowa\u0107 na niego odpowiednio, mo\u017ce okresowo traci\u0107 zdolno\u015b\u0107 uwzgl\u0119dniania perspektywy innych albo podporz\u0105dkowywa\u0107 relacj\u0119 w\u0142asnej potrzebie regulowania samooceny.<\/p>\n\n\n\n Prawo kanoniczne nie wymaga doskona\u0142ej empatii. Trzeba ustali\u0107, czy deficyt osi\u0105ga\u0142 taki stopie\u0144, \u017ce uniemo\u017cliwia\u0142 przyj\u0119cie konkretnego, istotnego obowi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n Teoretycznie tak, ale sukces zawodowy ani jego brak nie rozstrzygaj\u0105 sprawy.<\/p>\n\n\n\n Osoba mo\u017ce by\u0107 inteligentna, skuteczna, ceniona zawodowo i dobrze kontrolowa\u0107 publiczny wizerunek, a jednocze\u015bnie do\u015bwiadcza\u0107 powa\u017cnych problem\u00f3w w bliskich relacjach. Mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c odwrotnie: konfliktowe \u017cycie rodzinne nie oznacza automatycznie niezdolno\u015bci kanonicznej.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d powinien bra\u0107 pod uwag\u0119 ca\u0142e funkcjonowanie osoby, ale zdolno\u015b\u0107 do wykonywania zawodu nie jest tym samym co zdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia ma\u0142\u017ce\u0144skich praw i obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Nie, ale mo\u017ce by\u0107 istotn\u0105 okoliczno\u015bci\u0105 dowodow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Samo trwanie zwi\u0105zku przez dziesi\u0119\u0107 lub dwadzie\u015bcia lat nie dowodzi, \u017ce zgoda by\u0142a wa\u017cna. Z drugiej strony wieloletnie stabilne wykonywanie istotnych obowi\u0105zk\u00f3w mo\u017ce utrudnia\u0107 wykazanie, \u017ce osoba by\u0142a od pocz\u0105tku rzeczywi\u015bcie niezdolna do ich podj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n Trzeba zbada\u0107 jako\u015b\u0107 i rzeczywisty spos\u00f3b funkcjonowania wsp\u00f3lnoty, a nie wy\u0142\u0105cznie czas jej formalnego trwania.<\/p>\n\n\n\n \u201eM\u0105\u017c jest narcyzem, wi\u0119c dostan\u0119 rozw\u00f3d ko\u015bcielny\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Nie. \u201eRozw\u00f3d ko\u015bcielny\u201d jest okre\u015bleniem potocznym. Cechy narcystyczne nie wystarcz\u0105 do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n \u201eNarcyz nie potrafi kocha\u0107, wi\u0119c ka\u017cde jego ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest niewa\u017cne\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n To nieuprawnione uog\u00f3lnienie. Zdolno\u015b\u0107 kanoniczna wymaga indywidualnej oceny konkretnej osoby w chwili konkretnego \u015blubu.<\/p>\n\n\n\n \u201e\u017bona manipuluje, wi\u0119c ma narcystyczne zaburzenie osobowo\u015bci\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Manipulacyjne zachowanie nie jest samodzieln\u0105 diagnoz\u0105. Mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cne przyczyny.<\/p>\n\n\n\n \u201eNarcyz zawsze ukrywa si\u0119 przed bieg\u0142ym\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Bieg\u0142y ocenia nie tylko deklaracje badanej osoby. Mo\u017ce analizowa\u0107 akta, zeznania, dokumenty i sp\u00f3jno\u015b\u0107 ca\u0142ego materia\u0142u. Nie nale\u017cy jednak z g\u00f3ry zak\u0142ada\u0107, \u017ce ka\u017cda odpowied\u017a osoby podejrzewanej o narcyzm jest k\u0142amstwem.<\/p>\n\n\n\n \u201eBrak diagnozy uniemo\u017cliwia proces\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Nie. Brak diagnozy sprzed \u015blubu nie zamyka drogi do badania sprawy, cho\u0107 mo\u017ce utrudnia\u0107 dowodzenie.<\/p>\n\n\n\n \u201eDiagnoza NPD gwarantuje pozytywny wyrok\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Nie. Diagnoza musi zosta\u0107 powi\u0105zana z chwil\u0105 \u015blubu, odpowiednim nasileniem problemu oraz konkretnym tytu\u0142em niewa\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Czy narcyz mo\u017ce wa\u017cnie zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo ko\u015bcielne?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak. Cechy narcystyczne, patologiczny narcyzm ani nawet rozpoznanie narcystycznego zaburzenia osobowo\u015bci nie powoduj\u0105 automatycznie niezdolno\u015bci do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Decyduj\u0105 nasilenie problemu i jego wp\u0142yw na zgod\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Czy osobowo\u015b\u0107 narcystyczna jest podstaw\u0105 stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie jest samodzielnym tytu\u0142em prawnym. Mo\u017ce stanowi\u0107 przyczyn\u0119 natury psychicznej analizowan\u0105 przede wszystkim na gruncie kan. 1095 nr 2 lub nr 3.<\/p>\n\n\n\n Jak udowodni\u0107, \u017ce m\u0105\u017c narcyz by\u0142 niezdolny do ma\u0142\u017ce\u0144stwa?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy dowodzi\u0107 samej etykiety \u201em\u0105\u017c narcyz\u201d. Trzeba przedstawi\u0107 fakty pokazuj\u0105ce spos\u00f3b jego funkcjonowania przed \u015blubem, nasilenie problemu oraz wp\u0142yw na rozeznanie lub konkretny obowi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski.<\/p>\n\n\n\nCzy ma\u0142\u017ce\u0144stwo z narcyzem jest niewa\u017cne?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\u201eNarcyz\u201d w j\u0119zyku potocznym a diagnoza kliniczna<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
Cechy narcystyczne, patologiczny narcyzm i narcystyczne zaburzenie osobowo\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
Cechy narcystyczne<\/h4>\n\n\n\n
Patologiczny narcyzm<\/h4>\n\n\n\n
Narcystyczne zaburzenie osobowo\u015bci<\/h4>\n\n\n\n
Narcyz wielko\u015bciowy i narcyz wra\u017cliwy<\/h4>\n\n\n\n
Jak osoba z cechami narcystycznymi mo\u017ce funkcjonowa\u0107 w ma\u0142\u017ce\u0144stwie?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Czy narcyz zawsze manipuluje i stosuje przemoc?<\/h3>\n\n\n\n
Osobowo\u015b\u0107 narcystyczna a kanon 1095<\/h3>\n\n\n\n
\n
Kanon 1095 nr 2: narcyzm a powa\u017cny brak rozeznania<\/h3>\n\n\n\n
\n
Kanon 1095 nr 3: narcyzm a niezdolno\u015b\u0107 do podj\u0119cia obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich<\/h3>\n\n\n\n
\n
Narcyzm nie jest samodzielnym tytu\u0142em niewa\u017cno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
\n
Czy idealizacja przed \u015blubem i dewaluacja po \u015blubie dowodz\u0105 niewa\u017cno\u015bci?<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Matryca 6K: jak ocenia\u0107 znaczenie narcyzmu w sprawie ma\u0142\u017ce\u0144skiej?<\/h3>\n\n\n\n
1. Kiedy problem istnia\u0142?<\/h4>\n\n\n\n
2. Kliniczny charakter problemu<\/h4>\n\n\n\n
3. Krytyczna zdolno\u015b\u0107 wyboru<\/h4>\n\n\n\n
4. Konkretny obowi\u0105zek<\/h4>\n\n\n\n
5. Konsekwencje funkcjonalne<\/h4>\n\n\n\n
6. Korelacja z dowodami<\/h4>\n\n\n\n
Przyk\u0142ady: cechy narcystyczne czy mo\u017cliwa niezdolno\u015b\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Przyk\u0142ad pierwszy: potrzeba podziwu<\/h4>\n\n\n\n
Przyk\u0142ad drugi: ma\u0142\u017ce\u0144stwo jako narz\u0119dzie budowania wizerunku<\/h4>\n\n\n\n
Przyk\u0142ad trzeci: skrajna reakcja na sprzeciw<\/h4>\n\n\n\n
Przyk\u0142ad czwarty: wykorzystywanie partnera<\/h4>\n\n\n\n
Przyk\u0142ad pi\u0105ty: p\u00f3\u017aniejsza zdrada<\/h4>\n\n\n\n
Jak udowodni\u0107 osobowo\u015b\u0107 narcystyczn\u0105 w s\u0105dzie ko\u015bcielnym?<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
Czy nagrania i wiadomo\u015bci wystarcz\u0105?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Jaka jest rola bieg\u0142ego psychologa lub psychiatry?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Czy potrzebna jest diagnoza narcyzmu sprzed \u015blubu?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Czy brak empatii oznacza niezdolno\u015b\u0107 do ma\u0142\u017ce\u0144stwa?<\/h3>\n\n\n\n
Czy dobrze funkcjonuj\u0105cy zawodowo narcyz mo\u017ce by\u0107 niezdolny do ma\u0142\u017ce\u0144stwa?<\/h3>\n\n\n\n
Czy wieloletnie ma\u0142\u017ce\u0144stwo wyklucza niewa\u017cno\u015b\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dne przekonania<\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h3>\n\n\n\n