Petenci S\u0105d\u00f3w ko\u015bcielnych i Klienci Kancelarii kanonicznych w\u015br\u00f3d pyta\u0144 dotycz\u0105cych procesu ma\u0142\u017ce\u0144skiego (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny) stawiaj\u0105 zasadniczo dwa g\u0142\u00f3wne pytania: ile to b\u0119dzie kosztowa\u0107 i ile to b\u0119dzie trwa\u0107. W tym po\u015bcie postaramy si\u0119 odpowiedzie\u0107 na to drugie pytanie, a wi\u0119c okre\u015bli\u0107 ramy czasowe trwania procesu o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny).<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tku wypada powiedzie\u0107 ile proces (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny) powinien trwa\u0107 (oddzielna kwesti\u0105 jest to ile w rzeczywisto\u015bci trwa, co poruszymy za chwil\u0119). Wed\u0142ug przepis\u00f3w kodeksowych proces prowadzony w trybie zwyk\u0142ym (w kt\u00f3rym rozpatrywana jest zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 ponad 99% \u2013 spraw) nie powinien w I instancji trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c rok, za\u015b w kolejnych instancjach nie d\u0142u\u017cej ni\u017c p\u00f3\u0142 roku. Dla wi\u0119kszo\u015bci S\u0105d\u00f3w ko\u015bcielnych w Polsce jest to jednak niedo\u015bcigniony idea\u0142.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce w II i kolejnych instancjach proces (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny) nie powinien si\u0119 przeci\u0105ga\u0107 powy\u017cej p\u00f3\u0142 roku. Jednak na szczeblach apelacyjnych sprawa wygl\u0105da podobnie jak w przypadku S\u0105d\u00f3w I instancji. Nawet w przypadku trybuna\u0142\u00f3w funkcjonuj\u0105cych przy Stolicy Apostolskiej, przede wszystkim za\u015b Roty Rzymskiej, terminy wyznaczone Kodeksem prawa kanonicznego stanowi\u0105 bardzo odleg\u0142y, wr\u0119cz niedo\u015bcigniony idea\u0142. Przy czym nale\u017cy tutaj zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w przypadkach proces\u00f3w tocz\u0105cych si\u0119 przed \u015awi\u0119tym Trybuna\u0142em Roty Rzymskiej ogrom czasu przeznacza si\u0119 na t\u0142umaczenia akt procesowych z j\u0119zyk\u00f3w ojczystych na \u0142acin\u0119.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy S\u0105d ma swoje tempo rozpatrywania spraw ma\u0142\u017ce\u0144skich (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny). Wynika ono zasadniczo z dw\u00f3ch czynnik\u00f3w: mo\u017cliwo\u015bci lokalowych i mo\u017cliwo\u015bci osobowych \u2013 tzn. pomieszcze\u0144 w kt\u00f3rych mo\u017cna w spos\u00f3b godny kogo\u015b przes\u0142ucha\u0107 i wykwalifikowanych os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0142yby si\u0119 tym zaj\u0105\u0107. Wi\u0119kszy problem stanowi drugi czynnik \u2013 w Polsce mamy bowiem do czynienia z coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 proces\u00f3w o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny), a jednocze\u015bnie z brakiem odpowiednio wykszta\u0142conych ludzi, kt\u00f3rzy mogliby takie procesy obs\u0142u\u017cy\u0107. Oczywi\u015bcie do tych dw\u00f3ch czynnik\u00f3w dochodz\u0105 inne, niezale\u017cne od S\u0105du, jak nieodbieranie na czas korespondencji przez strony procesowe, przeprowadzanie rekwizycji s\u0105dowych et cetera<\/em>.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Jak ju\u017c wspomniano, ka\u017cdy S\u0105d ma swoje tempo i tak s\u0105 w Polsce S\u0105dy, kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 w kodeksowej dyspozycji i przeprowadzaj\u0105 proces w I instancji w ci\u0105gu jednego roku. Takich S\u0105d\u00f3w jest jednak w Polsce niewiele. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie radzi sobie z tym terminem i procesy trwaj\u0105 p\u00f3\u0142tora roku, dwa, trzy, pi\u0119\u0107 a nawet siedem lat.<\/p> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n Nowo\u015bci\u0105 wprowadzon\u0105 przez papie\u017ca Franciszka dokumentem motu proprio Mitis Iudex<\/em> jest tryb skr\u00f3cony przed biskupem. Oficja\u0142owie (prezesi s\u0105d\u00f3w) w Polsce niezwykle rzadko do niego dopuszczaj\u0105 (oko\u0142o 10 spraw na rok; w Polsce prowadzi si\u0119 oko\u0142o 4.500 proces\u00f3w rocznie). Stronom zwykle bardzo zale\u017cy na tym, by ich proces by\u0142 rozpatrzony w\u0142a\u015bnie w tym trybie ze wzgl\u0119du na szybko\u015b\u0107 post\u0119powania. Jednak nie jest to proste. Nale\u017cy bowiem spe\u0142ni\u0107 kumulatywnie dwa warunki: 1) strony musz\u0105 zgodnie prosi\u0107 o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, co wyra\u017ca si\u0119 zwykle poprzez z\u0142o\u017cenie przez obie strony podpis\u00f3w pod skarg\u0105 powodow\u0105; 2) niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa musi by\u0107 oczywista i wynika\u0107 ze skargi powodowej i za\u0142\u0105czonej do nich dowod\u00f3w (dokument\u00f3w). W procesie skr\u00f3conym nie ma miejsca na przes\u0142uchanie \u015bwiadk\u00f3w czy badanie bieg\u0142ego. Ca\u0142y proces trwa oko\u0142o 45 dni i ogranicza si\u0119 do, na og\u00f3\u0142, jednej sesji (rozprawy) s\u0105dowej podczas kt\u00f3rej konfrontuje si\u0119 stanowiska stron procesowych (kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 ze sob\u0105 zgodne).<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Realnym za\u0142o\u017ceniem b\u0119dzie przyj\u0119cie, \u017ce proces odb\u0119dzie si\u0119 w trybie zwyczajnym. Oczekiwanie, \u017ce proces odb\u0119dzie si\u0119 w trybie skr\u00f3conym zwykle jest zawodne \u2013 rzadko bowiem ma si\u0119 do czynienia z oczywist\u0105 niewa\u017cno\u015bci\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Samo zgodne wniesienie skargi powodowej (pozwu) do S\u0105du przez obie strony nie jest wystarczaj\u0105ce. Strony cz\u0119sto prosz\u0105 oficja\u0142\u00f3w o rozpatrzenie ich spraw w trybie skr\u00f3conym, co na og\u00f3\u0142 ko\u0144czy si\u0119 odpowiedzi\u0105 negatywn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Oczywista niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa zachodzi w\u00f3wczas, gdy podczas jednej sesji (rozprawy) s\u0105dowej, S\u0105d, bez konieczno\u015bci przes\u0142uchiwania \u015bwiadk\u00f3w, czy zasi\u0119gania opinii bieg\u0142ego mo\u017ce z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 (pewno\u015bci\u0105 moraln\u0105) stwierdzi\u0107, \u017ce dane ma\u0142\u017ce\u0144stwo zosta\u0142o zawarte niewa\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n W praktyce jedynymi dowodami mo\u017cliwymi do przedstawienia w procesie skr\u00f3conym s\u0105 zeznania (i o\u015bwiadczenia) stron oraz dokumenty. Jak ju\u017c wspomniano, w procesie skr\u00f3conym nie ma miejsca na przes\u0142uchania \u015bwiadk\u00f3w, czy ekspertyz\u0119 bieg\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Z zezna\u0144 i o\u015bwiadcze\u0144 stron, a jeszcze bardziej z przedstawionych przez nich dokument\u00f3w musi wynika\u0107 w spos\u00f3b oczywisty (moralnie pewny), \u017ce zawarte przez nie ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest niewa\u017cne (pot. uniewa\u017cnienie ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego).<\/p>\n\n\n\n Przyjrzyjmy si\u0119 statystyce proces\u00f3w skr\u00f3conych. W 2019 r. (najnowsze dane \u2013 opublikowane przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 w 2021 r.) we wszystkich s\u0105dach ko\u015bcielnych w Polsce wydano w sumie 3.912 wyrok\u00f3w w pierwszej instancji w procesie zwyk\u0142ym oraz 666 wyrok\u00f3w w drugiej instancji w procesie zwyk\u0142ym. Jednocze\u015bnie w tym samym roku w procesie dokumentalnym wydano 12 wyrok\u00f3w w pierwszej i 0 w drugiej instancji. W tym samym okresie polskie s\u0105dy ko\u015bcielne wyda\u0142y tak\u017ce 19 wyrok\u00f3w w procesie skr\u00f3conym w pierwszej instancji i 0 w drugiej instancji. Mowa tu, co oczywiste o niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, to jest proces\u00f3w dotycz\u0105cych stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego.<\/p>\n\n\n\n Chc\u0105c mo\u017cliwie najrzetelniej przedstawi\u0107 szanse na przeprowadzenie procesu w trybie skr\u00f3conym lub dokumentalnym (kt\u00f3ry tak\u017ce jest szybszy), zostan\u0105 pod uwag\u0119 wzi\u0119te wy\u0142\u0105cznie dane pochodz\u0105ce z pierwszych instancji. Wynika z nich, \u017ce w 2019 r. (najnowsze dane \u2013 opublikowane przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 w 2021 r.) polskie s\u0105dy ko\u015bcielny wyda\u0142y w sumie 3.943 wyroki, przy czym w trybie dokumentalnym 12, za\u015b skr\u00f3conym 19. Doda\u0107 nale\u017cy, czego nie zawieraj\u0105 powy\u017csze dane, \u017ce 2 z 19 spraw przyj\u0119tych do trybu skr\u00f3conego zosta\u0142y skierowane do procesu zwyk\u0142ego (zostaje wi\u0119c ich 17).<\/p>\n\n\n\n Chc\u0105c uj\u0105\u0107 te wielko\u015bci stosunkowo nale\u017cy powiedzie\u0107, \u017ce ma si\u0119 szanse 29 do 3.943, czyli 1 do 136, by sprawa toczy\u0142a si\u0119 w procesie skr\u00f3conym lub dokumentalnym. Ujmuj\u0105c za\u015b te wielko\u015bci procentowo oznacza to, \u017ce ma si\u0119 0,74% szans na przeprowadzenie kanonicznego procesu ma\u0142\u017ce\u0144skiego (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny<\/a>) w trybie skr\u00f3conym lub dokumentalnym. Jeszcze innymi s\u0142owy: 1 na 136 spraw prowadzona jest w trybie skr\u00f3conym lub dokumentalnym.<\/p>\n\n\n\n \u201eW Ko\u015bciele katolickim nie ma rozwod\u00f3w\u201d da si\u0119 s\u0142ysze\u0107 niczym refren przeplatany zwrotkami o \u201erozwodzie ko\u015bcielnym Jacka Kurskiego\u201d, \u201erozwodzie ko\u015bcielnym Krzysztofa Rutkowskiego\u201d, \u201erozwodzie ko\u015bcielnym Marty Kaczy\u0144skiej\u201d, \u201erozwodzie ko\u015bcielnym Cezarego Pazury\u201d, \u201erozwodzie ko\u015bcielnym Wojciecha Cejerowskiego\u201d i innych. To w ko\u0144cu s\u0105 w Ko\u015bciele rozwody, czy ich nie ma? Na to pytanie b\u0119dzie odpowiada\u0107 niniejszy post.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi\u0105c rozw\u00f3d ko\u015bcielny ma si\u0119 na my\u015bli to, co profesjonalnie okre\u015bla si\u0119 mianem kanonicznego procesu zmierzaj\u0105cego do uniewa\u017cnienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego. Pr\u00f3cz tych dw\u00f3ch poj\u0119\u0107 mo\u017cemy mie\u0107 do czynienia tak\u017ce z orzeczeniem niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, uniewa\u017cnieniem ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/a>, uniewa\u017cnieniem \u015blubu, anulowaniem ma\u0142\u017ce\u0144stwa czy anulowaniem \u015blubu. Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce s\u0105 to bardziej lub mniej poprawne okre\u015blenia tego samego (synonimy).<\/p>\n\n\n\n Najbardziej poprawn\u0105, z punktu widzenia j\u0119zykowego oraz nauki prawa, form\u0105 jest orzeczenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego lub te\u017c stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego. Celem kanonicznego procesu ma\u0142\u017ce\u0144skiego jest bowiem wydanie orzeczenia lub inaczej stwierdzenie, czy procesowane ma\u0142\u017ce\u0144stwo zosta\u0142o wa\u017cnie lub te\u017c niewa\u017cnie zawarte. Jak jednak wida\u0107 forma \u201eproces zmierzaj\u0105cy do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/a> ko\u015bcielnego\u201d lub te\u017c \u201eproces zmierzaj\u0105cy do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego\u201d s\u0105 formami nieco przyd\u0142ugimi i dlatego obok nich wyros\u0142y inne \u2013 kr\u00f3tsze, lecz niestety mniej poprawne z punktu widzenia j\u0119zykowego i prawnego.<\/p>\n\n\n\n Czterema kolejnymi niezwykle popularnymi okre\u015bleniami na proces zmierzaj\u0105cy do orzeczenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego s\u0105: uniewa\u017cnienie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, uniewa\u017cnienie \u015blubu i analogicznie anulowanie ma\u0142\u017ce\u0144stwa i anulowanie \u015blubu. S\u0105 to jednak okre\u015blenia, jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomniano, b\u0142\u0119dne. Oto bowiem sugeruj\u0105 one, \u017ce procesowane ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o w jakim\u015b momencie wa\u017cne, a teraz zmierzamy do jego uniewa\u017cnienia lub anulowania. Kanoniczny proces ma\u0142\u017ce\u0144ski<\/a> zmierza jednak do tego, by stwierdzi\u0107, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo od samego pocz\u0105tku by\u0142o wa\u017cnie lub niewa\u017cnie zawarte. Nie ma wi\u0119c w procesie ko\u015bcielnym miejsca na to, by jakie\u015b ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o cho\u0107by przez chwil\u0119 wa\u017cne, a teraz je uniewa\u017cniamy lub anulujemy.<\/p>\n\n\n\n Najmniej poprawn\u0105 nazw\u0105 jest rozw\u00f3d ko\u015bcielny. Rzeczywi\u015bcie, jak ju\u017c wspomniano na wst\u0119pie, w Ko\u015bciele katolickim nie ma rozwod\u00f3w (cho\u0107 mo\u017cna by tym mianem okre\u015bli\u0107 skutki udzielenia Przywileju Paw\u0142owego (Przywilej wiary) lub Przywileju Piotrowego (dyspensa super rato<\/em>). Rozw\u00f3d ko\u015bcielny to potoczne okre\u015blenie tego, co profesjonalnie nazywamy procesem zmierzaj\u0105cym do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego. Jest to kalka z prawodawstwa pa\u0144stwowego, gdzie rozwody wyst\u0119puj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Zwykle okre\u015blenie rozw\u00f3d ko\u015bcielny traktuje si\u0119 jako pewien skr\u00f3t my\u015blowy. Kanoni\u015bci, szczeg\u00f3lnie za\u015b s\u0119dziowie, z nim walcz\u0105, jak si\u0119 zdaje zupe\u0142nie bezskutecznie, a samo okre\u015blenie prawdopodobnie na sta\u0142e zago\u015bci\u0142o w naszych s\u0142ownikach, podobnie jak doktor, kt\u00f3rym mianujemy lekarza medycyny, czy profesor, czyli tak naprawd\u0119 zwykle magister ucz\u0105cy w szkole \u015bredniej.<\/p>\n\n\n\n Kolejnym wartym poruszenia zagadnieniem jest to, czy stwierdza si\u0119 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa czy \u015blubu. \u015alub to pewna ceremonia podczas kt\u00f3rej sk\u0142ada si\u0119 \u015blubowanie. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo za\u015b to sakrament, kt\u00f3ry jest efektem wspomnianego \u015blubowania. W procesach ko\u015bcielnych stwierdza si\u0119, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo zosta\u0142o niewa\u017cnie zawarte, a wi\u0119c, \u017ce \u015blubowanie boryka si\u0119 z jakimi\u015b przeszkodami, wadami lub brakami, kt\u00f3re skutkuj\u0105 jego niewa\u017cno\u015bci\u0105. Niewa\u017cno\u015b\u0107 \u015blubowania poci\u0105ga za sob\u0105, co oczywiste, niewa\u017cno\u015b\u0107 jego skutk\u00f3w, a wi\u0119c ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Jednocze\u015bnie stwierdzenie, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest niewa\u017cne poci\u0105ga za sob\u0105 konsekwencje w postaci uznania \u015blubowania za niewa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c: zar\u00f3wno ma\u0142\u017ce\u0144stwo jak i \u015blub (w znaczeniu \u015blubowania a nie samej formy ceremonialnej) s\u0105 poprawnymi formami zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem j\u0119zykowym jak i prawnym. Inaczej b\u0119dzie si\u0119 mia\u0142a rzecz, kiedy pod s\u0142owem \u015blub b\u0119dziemy rozumie\u0107 wy\u0142\u0105cznie form\u0119 ceremonialn\u0105, lub m\u00f3wi\u0105c kolokwialnie imprez\u0119 w ko\u015bciele. Taki spos\u00f3b rozumowania dyskwalifikowa\u0142by poj\u0119cie stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci \u015blubu.<\/p>\n\n\n\n Ostatni\u0105 kwesti\u0105 jest to, czy kanoniczny proces ma\u0142\u017ce\u0144ski zmierza do uniewa\u017cnienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, czy te\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego. W Polsce mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa rodzaje ma\u0142\u017ce\u0144stw: cywilne oraz wyznaniowe. Pierwsze okre\u015bla si\u0119 mianem prostego ma\u0142\u017ce\u0144stwa za\u015b drugie ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego. Nad pierwszym w\u0142adz\u0119 sprawuje prawo i s\u0105downictwo pa\u0144stwowe, a nad drugim ko\u015bcielne. Pierwsze mo\u017cna uniewa\u017cni\u0107, a tak\u017ce rozwi\u0105za\u0107, a drugiego, jak to zosta\u0142o ju\u017c ukazane nie. St\u0105d wa\u017cne wydaje si\u0119, by dookre\u015bli\u0107 o jakie ma\u0142\u017ce\u0144stwo chodzi dodaj\u0105c do niego przymiotnik \u201eko\u015bcielne\u201d.<\/p>\n\n\n\n Stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa to proces tocz\u0105cy si\u0119 przed s\u0105dem ko\u015bcielnym. Istotnym momentem dla tego procesu jest chwila zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa – moment wypowiadania s\u0142\u00f3w przysi\u0119gi ma\u0142\u017ce\u0144skiej. Na zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie mo\u017cna oczywi\u015bcie patrze\u0107 w absolutnym wyabstrahowaniu od tego co przed i po tej chwili. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 spraw toczy si\u0119 z tytu\u0142u niezdolno\u015bci do podj\u0119cia istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich z przyczyn natury psychicznej. W proces o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa bierze udzia\u0142 obro\u0144ca w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Ma on za zadanie wykazywa\u0107 argumenty przemawiaj\u0105ce za wa\u017cno\u015bci\u0105 procesowanego zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Uniewa\u017cnienie ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego, czyli uzyskanie potocznie rozwodu ko\u015bcielnego jest \u0142atwiejsze gdy w procesie bierze udzia\u0142 adwokat ko\u015bcielny. Adwokat ko\u015bcielny zna prawo kanoniczne i wie co w \u015bwietle prawa kanonicznego jest istotne, a co bez znaczenia. Adwokat ko\u015bcielny pe\u0142ni biegunowo odleg\u0142\u0105 rol\u0119 od tego, co w procesie robi obro\u0144ca w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Obro\u0144ca wykazuje, \u017ce zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa by\u0142o wa\u017cne. Adwokat ko\u015bcielny na og\u00f3\u0142 d\u0105\u017cy do uzyskania potocznie zwanego rozwodu ko\u015bcielnego. Adwokat zestawia stan faktyczny ze stanem prawnym, to znaczy patrzy jak historia ma\u0142\u017ce\u0144stwa stron wygl\u0105da w \u015bwietle prawa kanonicznego. St\u0105d te\u017c prawo kanoniczne, a bardziej jego znajomo\u015b\u0107 jest tu szalenie istotna. Stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa toczy si\u0119 inaczej ni\u017c proces rozwodowy. Uzyskanie potocznie zwanego rozwodu ko\u015bcielnego, czyli stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci \u015blubu ko\u015bcielnego<\/a> wymaga wiedzy kanonistycznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Petenci S\u0105d\u00f3w ko\u015bcielnych i Klienci Kancelarii kanonicznych w\u015br\u00f3d pyta\u0144 dotycz\u0105cych procesu ma\u0142\u017ce\u0144skiego (pot. rozw\u00f3d ko\u015bcielny) stawiaj\u0105 zasadniczo dwa g\u0142\u00f3wne pytania: ile to b\u0119dzie kosztowa\u0107 i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":90,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,14],"tags":[],"class_list":["post-89","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ile-trwa-proces","category-proces-skrocony"],"yoast_head":"\nProces skr\u00f3cony<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Oczywista niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego<\/h5>\n\n\n\n
Statystyka proces\u00f3w skr\u00f3conych<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
R\u00f3\u017cne nazwy na t\u0119 sam\u0105 instytucj\u0119<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Proces zmierzaj\u0105cy do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielnego<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Uniewa\u017cnienie ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Rozw\u00f3d ko\u015bcielny<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Ma\u0142\u017ce\u0144stwo czy \u015blub<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Ma\u0142\u017ce\u0144stwo czy ma\u0142\u017ce\u0144stwo ko\u015bcielne<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
Jeszcze kilka s\u0142\u00f3w o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/h5>\n\n\n\n