13.11.2020

Zdrada małżeńska jako powód stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego

Wprowadzenie

Drugim co do popularności tytułem nieważności małżeństwa kościelnego występującego w procesie kanonicznym jest symulacja. Symulacja ma wiele wariantów, w których stosunkowo często występuje wykluczenie wierności małżeńskiej.

1. Wykluczenie wierności a niezdolność do jej zachowania

Mając do czynienia ze zdradą małżeńską należy zastanowić się nad jej powodem. Może ona wynikać z, w dużym uproszczeniu, trzech powodów. Pierwszym jest niezdolność do jej zachowania, a więc pewnego rodzaju zaburzenie o podłożu psychoseksualnym – z takimi przypadkami możemy mieć do czynienia na przykład w sytuacji hiperseksualności (hiperlibidemii), czyli nimfomanii u kobiet i satyryzmu u mężczyzn. Tego rodzaju zaburzenia mogą stanowić podstawę faktyczną do wydania wyroku stwierdzającego nieważność z tytułu niezdolności do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej.

Drugim powodem może być chwila słabości. Nie chcąc usprawiedliwiać tego rodzaju zachowań, należy sobie uświadomić, że mąż lub żona w wyniku jakiegoś pobudzenia seksualnego w danej chwili ulegają swoim słabościom i popędom i dopuszczają się zdrady małżeńskiej. Zdrada, u której podstaw leży zwykła ludzka słabość i grzeszność nie stanowi powodu, dla którego można by wydać wyrok stwierdzający nieważność małżeństwa.

Zdrada wynikająca z chwilowej słabości nie stanowi powodu, dla
którego można by wydać wyrok stwierdzający nieważność
małżeństwa.

Trzecią sytuacją jest z góry zaplanowane niedochowywanie wierności przez którąś ze stron małżeństwa. Innymi słowy któraś ze stron zawierając małżeństwo nie chce zachować wierności małżeńskiej i dopuszcza możliwość niewierności, czyli zdrady. Tego rodzaju podstawa faktyczna może stanowić powód dla którego kolegium sędziowskie orzeknie nieważność małżeństwa z tytułu symulacji częściowej – wykluczenia wierności małżeńskiej.

2. Istota symulacji

Symulacja (wykluczenie), to sytuacja w której jedna ze stron lub obie nie ślubują sobie szczerze przysięgi małżeńskiej. Jest to więc sytuacja, w której wypowiada się pewne słowa, ale wewnętrznie nie jest się do nich przekonany i nie wypowiada się ich w zgodzie z własnym sumieniem.
W przypadku symulacji częściowej jaką jest między innymi wykluczenie wierności małżeńskiej, mamy do czynienia z nieszczerym ślubowaniem słów „ślubuję ci […] wierność małżeńską”. Innymi słowy symulant co innego mówi, a czego innego chce (co innego myśli). Gdyby pominięto ten passus przysięgi małżeńskiej, związek nie mógłby zostać zawarty. Nie chodzi o efekt tego chcenia – zachowanie lub niezachowanie wierności – efekt jest wtórny. Chodzi o samo myślenie, o ów „chcenie”, lub bardziej „niechcenie” zachowania wierności.

Losy małżeństw są różne i często w wyniku na przykład niezgodności charakterów lub nieudanego pożycia małżeńskiego dochodzi do zdrad. Nie będą one jednak miały większego znaczenia, jeśli strony ślubowały sobie szczerze wierność małżeńską i chciały jej dochować, ale realia życia postawiły ich w sytuacji, w której, subiektywnie, stało się to niemożliwe.

W symulacji chodzi więc o chcenie – o wolę. Strony muszą wewnętrznie zachować wierność małżeńską, a jeśli tego nie chcą, to znaczy, że możemy mieć do czynienia z symulacją częściową w formie wykluczenia wierności.

3. Dowodzenie wykluczenia wierności w kanonicznym procesie małżeńskim

Chcąc udowodnić wykluczenie wierności małżeńskiej należy zwrócić uwagę na trzy elementy: szczerość ślubowania, przyczyna zawarcia małżeństwa (causa contrahendi) oraz przyczyna symulowania (causa simulandi).

3.1. Szczerość ślubowania:

nie da się pogodzić wykluczenia wierności ze szczerym ślubowaniem. Skoro bowiem ktoś szczerze wypowiada „ślubuję ci […] wierność małżeńską”, to niemożliwe jest by jednocześnie nie chciał tej wierności zachować. Stąd też, jeśli ktoś uważa, że ślubował szczerze, to cały proces dowodzenia jest już na tym początkowym etapie niemożliwy.

3.2. Przyczyna zawarcia małżeństwa (causa contrahendi):

jest to powód, dla którego potencjalny symulant zawarł małżeństwo. Należy sobie postawić pytanie: skoro nie chcesz zachowywać wierności małżeńskiej, to po co zawierasz małżeństwo, czyli dozgonny i wyłączny związek mężczyzny i kobiety? Praktyka sądowa pokazuje, że odpowiedzi na to pytanie są przeróżne: szukanie korzyści majątkowych, pragnienie zaspokojenia własnej pożądliwości, chęć zdobycia sławy, kierowanie się źle rozumianą dobrocią, chęć uniknięcia zła, wejście do rodziny et cetera.

3.3. Przyczyna wykluczenia wierności (causa simulandi):

jest to powód, dla którego potencjalny symulant wykluczył wierność. Należy sobie postawić pytanie: dlaczego nie chcesz zachować wierności małżeńskiej mimo tego, że zawierasz małżeństwo? Praktyka sądowa pokazuje, że odpowiedzi na to pytanie są przeróżne: nieuregulowane poprzednie związki, prowadzenie podwójnego życia (tzn. dwa związki na raz), rozwiązły (kawalerski/panieński) tryb życia et cetera.

Podsumowanie

Wykluczenie wierności małżeńskiej może być powodem nieważności małżeństwa kościelnego. By dowieść wykluczenia należy wskazać na nieszczere ślubowanie potencjalnego symulanta, a także na przyczynę zawarcia przez niego małżeństwa i przyczynę dla której potencjalny symulant nie chce wierności zachować.

Porada prawna

Jeśli nie jesteś pewien/pewna, czy w przypadku Twojego małżeństwa mamy do czynienia z wykluczeniem wierności, to skontaktuj się z naszą Kancelarią – pomożemy Ci to ustalić.

AUTOR:  dr Bolesław A. Dùllek
POLECANE POSTY
05.11.2020
Niechcenie dzieci jako powód stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego
więcej
19.10.2020
Osobowość zależna jako powód stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego
więcej
07.10.2020
Pracoholizm jako powód stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego
więcej
Roma locuta, causa finita
Rzym przemówił, sprawa rozstrzygnięta

Augustinus Hipponensis, Sermo 131.10

Matrimonium facit partium consensus
Małżeństwo stwarza zgoda stron

can. 1057 § 1 CIC

Matrimonium gaudet favore iuris
Małżeństwo cieszy się przychylnością prawa

can. 1060 CIC

Salus animarum in Ecclesia suprema lex esto
Zbawienie dusz niech będzie w Kościele najwyższym prawem

can. 1752 CIC

Zapraszamy do kontaktu

KONTAKT

Kancelaria Kanoniczna
Bolesław A. Dùllek
Cancellaria Canonica


(+48) 511 324 109

kontakt@cancellariacanonica.pl

NIP 6431737843
REGON 380350116

Numer rachunku bankowego:
59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer rachunku IBAN:
PL59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer BIC: BREXPLPWMBK
Nazwa banku: mBank S.A.


Godziny otwarcia Kancelarii:

Poniedziałek - Niedziela 7:00-21:00 Na życzenie Klienta godziny konsultacji mogą być ustalane indywidualnie, niezależnie od godzin pracy Kancelarii.

Katowice, Bielsko-Biała, Gniezno, Tarnów, Kraków, Warszawa i inne zgodnie z potrzebą oraz wymaganiami i oczekiwaniami Klienta. Możliwe jest zdalne zawiązanie współpracy, bez konieczności osobistego kontaktu (za pośrednictwem poczty elektronicznej i Poczty Polskiej).

Napisz wiadomość

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Więcej informacji na temat przetwarzania danych znajduje się tutaj.
WYŚLIJ
Uzupełnij pola formularza.