19.06.2021

Tryb zwyczajny a tryb 45-dniowy

W 2015 r. papież Franciszek dokumentem motu proprio Mitis Iudex przeprowadził reformę prawa małżeńskiego procesowego wprowadzając nowy tryb rozpatrywania spraw małżeńskich. Do tego czasu sprawy małżeńskie można było rozpatrywać w trybie zwyczajnym lub dokumentalnym. Po reformie do tych dwóch trybów doszedł tryb skrócony przed biskupem.

Tryb zwyczajny

Proces w trybie zwyczajnym charakteryzuje się zbieraniem licznych dowodów w postaci zeznań świadków, a niekiedy (nierzadko) także ekspertyz biegłych. Ze względu na ilość dowodów (poza zeznaniami stron i przedstawionymi przez nie dokumentami) proces ten jest dłuższy i żmudniejszy. Nieważność małżeństwa nie jest tam oczywista i należy przeprowadzić wnikliwe dochodzenie. Jednocześnie strony nie zawsze są ze sobą zgodne.

Tryb dokumentalny

Jednym ze „starych” trybów jest tryb dokumentalny. Przebiega on sprawnie i szybko, a nieważność małżeństwa wynika z niepodejrzanego dokumentu, który wprost wskazuje na nieważność małżeństwa. Najczęściej z tego trybu korzysta się w przypadku, w którym nieważność małżeństwa orzeka się z braku formy kanonicznej. Korzysta się z niego jednak niezwykle rzadko.

Tryb skrócony

Nowością wprowadzoną przez papieża Franciszka dokumentem motu proprio Mitis Iudex jest tryb skrócony przed biskupem. Oficjałowie (prezesi sądów) w Polsce niezwykle rzadko do niego dopuszczają (około 10 spraw na rok; w Polsce prowadzi się około 4.500 procesów rocznie). Stronom zwykle bardzo zależy na tym, by ich proces był rozpatrzony właśnie w tym trybie ze względu na szybkość postępowania. Jednak nie jest to proste. Należy bowiem spełnić kumulatywnie dwa warunki: 1) strony muszą zgodnie prosić o stwierdzenie nieważności małżeństwa, co wyraża się zwykle poprzez złożenie przez obie strony podpisów pod skargą powodową; 2) nieważność małżeństwa musi być oczywista i wynikać ze skargi powodowej i załączonej do nich dowodów (dokumentów). W procesie skróconym nie ma miejsca na przesłuchanie świadków czy badanie biegłego. Cały proces trwa około 45 dni i ogranicza się do, na ogół, jednej sesji (rozprawy) sądowej podczas której konfrontuje się stanowiska stron procesowych (które muszą być ze sobą zgodne).

Praktyka w Polsce

Realnym założeniem będzie przyjęcie, że proces odbędzie się w trybie zwyczajnym. Oczekiwanie, że proces odbędzie się w trybie skróconym zwykle jest zawodne – rzadko bowiem ma się do czynienia z oczywistą nieważnością małżeństwa. Samo zgodne wniesienie skargi powodowej (pozwu) do Sądu przez obie strony nie jest wystarczające. Strony często proszą oficjałów o rozpatrzenie ich spraw w trybie skróconym, co na ogół kończy się odpowiedzią negatywną.

AUTOR:  dr Bolesław A. Dùllek
POLECANE POSTY
24.06.2021
Jedna czy dwie instancje
więcej
10.06.2021
Proces 45 dniowy – processus brevior
więcej
07.06.2021
Sąd duchowny
więcej
02.06.2021
Adwokat kościelny
więcej
Roma locuta, causa finita
Rzym przemówił, sprawa rozstrzygnięta

Augustinus Hipponensis, Sermo 131.10

Matrimonium facit partium consensus
Małżeństwo stwarza zgoda stron

can. 1057 § 1 CIC

Matrimonium gaudet favore iuris
Małżeństwo cieszy się przychylnością prawa

can. 1060 CIC

Salus animarum in Ecclesia suprema lex esto
Zbawienie dusz niech będzie w Kościele najwyższym prawem

can. 1752 CIC

Zapraszamy do kontaktu

KONTAKT

Kancelaria Kanoniczna
Bolesław A. Dùllek
Cancellaria Canonica


(+48) 511 324 109

kontakt@cancellariacanonica.pl

NIP 6431737843
REGON 380350116

Numer rachunku bankowego:
59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer rachunku IBAN:
PL59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer BIC: BREXPLPWMBK
Nazwa banku: mBank S.A.


Godziny otwarcia Kancelarii:

Poniedziałek - Piątek 9:00-17:00 Na życzenie Klienta godziny konsultacji mogą być ustalane indywidualnie, niezależnie od godzin pracy Kancelarii.

Katowice, Bielsko-Biała, Gniezno, Tarnów, Kraków, Warszawa i inne zgodnie z potrzebą oraz wymaganiami i oczekiwaniami Klienta. Możliwe jest zdalne zawiązanie współpracy, bez konieczności osobistego kontaktu (za pośrednictwem poczty elektronicznej i Poczty Polskiej).

Napisz wiadomość

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Więcej informacji na temat przetwarzania danych znajduje się tutaj.
WYŚLIJ
Uzupełnij pola formularza.