19.06.2021

Tryb zwyczajny a tryb 45-dniowy

W 2015 r. papież Franciszek dokumentem motu proprio Mitis Iudex przeprowadził reformę prawa małżeńskiego procesowego wprowadzając nowy tryb rozpatrywania spraw małżeńskich. Do tego czasu sprawy małżeńskie można było rozpatrywać w trybie zwyczajnym lub dokumentalnym. Po reformie do tych dwóch trybów doszedł tryb skrócony przed biskupem.

Tryb zwyczajny

Proces w trybie zwyczajnym charakteryzuje się zbieraniem licznych dowodów w postaci zeznań świadków, a niekiedy (nierzadko) także ekspertyz biegłych. Ze względu na ilość dowodów (poza zeznaniami stron i przedstawionymi przez nie dokumentami) proces ten jest dłuższy i żmudniejszy. Nieważność małżeństwa nie jest tam oczywista i należy przeprowadzić wnikliwe dochodzenie. Jednocześnie strony nie zawsze są ze sobą zgodne.

Tryb dokumentalny

Jednym ze „starych” trybów jest tryb dokumentalny. Przebiega on sprawnie i szybko, a nieważność małżeństwa wynika z niepodejrzanego dokumentu, który wprost wskazuje na nieważność małżeństwa. Najczęściej z tego trybu korzysta się w przypadku, w którym nieważność małżeństwa orzeka się z braku formy kanonicznej. Korzysta się z niego jednak niezwykle rzadko.

Tryb skrócony

Nowością wprowadzoną przez papieża Franciszka dokumentem motu proprio Mitis Iudex jest tryb skrócony przed biskupem. Oficjałowie (prezesi sądów) w Polsce niezwykle rzadko do niego dopuszczają (około 10 spraw na rok; w Polsce prowadzi się około 4.500 procesów rocznie). Stronom zwykle bardzo zależy na tym, by ich proces był rozpatrzony właśnie w tym trybie ze względu na szybkość postępowania. Jednak nie jest to proste. Należy bowiem spełnić kumulatywnie dwa warunki: 1) strony muszą zgodnie prosić o stwierdzenie nieważności małżeństwa, co wyraża się zwykle poprzez złożenie przez obie strony podpisów pod skargą powodową; 2) nieważność małżeństwa musi być oczywista i wynikać ze skargi powodowej i załączonej do nich dowodów (dokumentów). W procesie skróconym nie ma miejsca na przesłuchanie świadków czy badanie biegłego. Cały proces trwa około 45 dni i ogranicza się do, na ogół, jednej sesji (rozprawy) sądowej podczas której konfrontuje się stanowiska stron procesowych (które muszą być ze sobą zgodne).

Praktyka w Polsce

Realnym założeniem będzie przyjęcie, że proces odbędzie się w trybie zwyczajnym. Oczekiwanie, że proces odbędzie się w trybie skróconym zwykle jest zawodne – rzadko bowiem ma się do czynienia z oczywistą nieważnością małżeństwa. Samo zgodne wniesienie skargi powodowej (pozwu) do Sądu przez obie strony nie jest wystarczające. Strony często proszą oficjałów o rozpatrzenie ich spraw w trybie skróconym, co na ogół kończy się odpowiedzią negatywną.

AUTOR:  dr Bolesław A. Dùllek
POLECANE POSTY
01.09.2021
Poczytalność a rozwód kościelny
więcej
24.06.2021
Jedna czy dwie instancje
więcej
10.06.2021
Proces 45 dniowy – processus brevior
więcej
07.06.2021
Sąd duchowny
więcej
Roma locuta, causa finita
Rzym przemówił, sprawa rozstrzygnięta

Augustinus Hipponensis, Sermo 131.10

Matrimonium facit partium consensus
Małżeństwo stwarza zgoda stron

can. 1057 § 1 CIC

Matrimonium gaudet favore iuris
Małżeństwo cieszy się przychylnością prawa

can. 1060 CIC

Salus animarum in Ecclesia suprema lex esto
Zbawienie dusz niech będzie w Kościele najwyższym prawem

can. 1752 CIC

Zapraszamy do kontaktu

KONTAKT

Kancelaria Kanoniczna
Bolesław A. Dùllek
Cancellaria Canonica


(+48) 511 324 109

kontakt@cancellariacanonica.pl

NIP 6431737843
REGON 380350116

Numer rachunku bankowego:
59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer rachunku IBAN:
PL59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer BIC: BREXPLPWMBK
Nazwa banku: mBank S.A.


Godziny otwarcia Kancelarii:

Poniedziałek - Piątek 9:00-17:00 Na życzenie Klienta godziny konsultacji mogą być ustalane indywidualnie, niezależnie od godzin pracy Kancelarii.

Katowice, Bielsko-Biała, Gniezno, Tarnów, Kraków, Warszawa i inne zgodnie z potrzebą oraz wymaganiami i oczekiwaniami Klienta. Możliwe jest zdalne zawiązanie współpracy, bez konieczności osobistego kontaktu (za pośrednictwem poczty elektronicznej i Poczty Polskiej).

Napisz wiadomość

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Więcej informacji na temat przetwarzania danych znajduje się tutaj.
WYŚLIJ
Uzupełnij pola formularza.