07.06.2021

Sąd duchowny

Sąd kościelny – czym jest a czym nie jest

Sąd kościelny to nie sąd państwowy. W Sądach kościelnych prowadzi się przede wszystkim sprawy małżeńskie, ale nie prowadzi się spraw rozwodowych. Sprawy rozwodowe należą do kompetencji sądów państwowych. Każda diecezja w Polsce ma swój sąd. Sąd ten jest różnie nazywany: sąd kościelny, sąd duchowy, sąd duchowny, sąd diecezjalny, sąd archidiecezjalny, sąd biskupi, sąd arcybiskupi, sąd metropolitalny.

Czasami zamiast sądu mamy do czynienia z trybunałami, ale to nie zmienia kompetencji tej instytucji – sąd to to samo co trybunał. I tak możemy się spotkać z następującymi określeniami: trybunał kościelny, trybunał duchowny, trybunał duchowy, trybunał diecezjalny, trybunał archidiecezjalny, trybunał biskupi, trybunał arcybiskupi, czy trybunał metropolitalny.

W którym sądzie kościelnym mogę wszcząć swój proces?

Panuje przekonanie, zgodnie z którym proces mający na celu stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego powinien być prowadzony w sądzie diecezji na terenie której ów małżeństwo zostało zawarte. Jest to jednak przekonanie częściowo błędne.

Do reformy prawa procesowego przeprowadzonej przez papieża Franciszka w 2015 r. sprawa mogła się toczyć wyłącznie w sądzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania strony pozwanej, a jedynie wyjątkowo i za zezwoleniem strony pozwanej w innym sądzie. Dziś, kiedy reforma franciszkańska na dobre się już przyjęła w praktyce sądowej, strona powodowa, bez uprzedniego uzyskiwania zgody strony pozwanej, ma możliwość wyboru jednego z czterech sądów właściwych.

Pierwszym sądem jest, tak jak to było do 2015 r., sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony pozwanej. Zwracam jednak uwagę, że chodzi o miejsce faktycznego zamieszkania a nie formalnego zameldowania.

Drugim sądem właściwym jest sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony powodowej. Podobnie jak w poprzednim przypadku należy mieć na myśli miejsce faktycznego zamieszkania, a nie formalnego zameldowania.

Trzecim sądem, jest sąd właściwy ze względu na miejsce zawarcia związku małżeńskiego – stronom bardzo często wydaje się, że jest to jedyny sąd właściwy, ale jak zostało to już ukazane, jest to tylko częściowa prawda.

Czwartym i ostatnim sądem jest sąd właściwy ze względu na miejsce, w którym przyjdzie zbierać większość dowodów, a więc w praktyce procesów małżeńskich, sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania większości świadków.

Zdarza się, że wszystkie cztery sądy są ze sobą tożsame i tak na prawdę strona powodowa nie ma faktycznego wyboru miejsca prowadzenia swojej sprawy. Gdy jednak taki wybór jest, decydując się na prowadzenie sprawy w konkretnym sądzie, warto zwrócić uwagę na wysokość taksy procesowej, czas trwania procesu, a także na odsetek spraw, które kończą się w tymże sądzie wyrokiem stwierdzającym nieważność małżeństwa.

Sądy kościelne w Polsce – lista

Archidiecezja Białostocka

  • Siedziba Archidiecezji: Białystok
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny Białostocki
  • Sąd apelacyjny: Łomża

Diecezja Bielsko-Żywiecka

  • Siedziba Diecezji: Bielsko-Biała
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Bielsku-Białej
  • Sąd apelacyjny: Kraków

Diecezja Bydgoska

  • Siedziba Diecezji: Bydgoszcz
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Diecezji Bydgoskiej
  • Sąd apelacyjny: Gniezno

Archidiecezja Częstochowska

  • Siedziba Archidiecezji: Częstochowa
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny w Częstochowie
  • Sąd apelacyjny: Kraków

Diecezja Drohiczyńska

  • Siedziba Diecezji: Drohiczyn
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Drohiczynie
  • Sąd apelacyjny: Białystok

Diecezja Elbląska

  • Siedziba Diecezji: Elbląg
  • Nazwa sądu: Sąd Diecezjalny w Elblągu
  • Sąd apelacyjny: Olsztyn

Diecezja Ełcka

  • Siedziba Diecezji: Ełk
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Diecezji Ełckiej
  • Sąd apelacyjny: Olsztyn

Archidiecezja Gdańska

  • Siedziba Archidiecezji: Gdańsk
  • Nazwa sądu: Gdański Trybunał Metropolitalny
  • Sąd apelacyjny: Olsztyn

Diecezja Gliwicka

  • Siedziba Diecezji: Gliwice
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Diecezji Gliwickiej
  • Sąd apelacyjny: Katowice

Archidiecezja Gnieźnieńska

  • Siedziba Archidiecezji: Gniezno
  • Nazwa sądu: Trybunał Metropolitalny w Gnieźnie
  • Sąd apelacyjny: Poznań

Diecezja Kaliska

  • Siedziba Diecezji: Kalisz
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Kaliszu
  • Sąd apelacyjny: Poznań

Archidiecezja Katowicka

  • Siedziba Archidiecezji: Katowice
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny w Katowicach
  • Sąd apelacyjny: Kraków

Diecezja Kielecka

  • Siedziba Diecezji: Kielce
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Kielcach
  • Sąd apelacyjny: Kraków

Diecezja Koszalińsko – Kołobrzeska

  • Siedziba Diecezji: Koszalin / Kołobrzeg
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Koszalinie
  • Sąd apelacyjny: Szczecin

Archidiecezja Krakowska

  • Siedziba Archidiecezji: Kraków
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny w Krakowie
  • Sąd apelacyjny: Katowice

Diecezja Legnicka

  • Siedziba Diecezji: Legnica
  • Nazwa sądu: Sąd Kościelny Diecezji Legnickiej
  • Sąd apelacyjny: Wrocław

Archidiecezja Lubelska

  • Siedziba Archidiecezji: Lublin
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny Lubelski
  • Sąd apelacyjny: Warszawa

Diecezja Łomżyńska

  • Siedziba Diecezji: Łomża
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Łomży
  • Sąd apelacyjny: Białystok

Diecezja Łowicka

  • Siedziba Diecezji: Łowicz
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Łowiczu
  • Sąd apelacyjny: Łódź

Archidiecezja Łódzka

  • Siedziba Archidiecezji: Łódź
  • Nazwa sądu: Trybunał Metropolitalny Łódzki
  • Sąd apelacyjny: Warszawa

Archidiecezja Warmińska

  • Siedziba Archidiecezji: Olsztyn
  • Nazwa sądu: Metropolitalny Sąd Archidiecezji Warmińskiej
  • Sąd apelacyjny: Gdańsk

Diecezja Opolska

  • Siedziba Diecezji: Opole
  • Nazwa sądu: Sąd Diecezji Opolskiej
  • Sąd apelacyjny: Katowice

Diecezja Pelplińska

  • Siedziba Diecezji: Pelplin
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Diecezji Pelplińskiej
  • Sąd apelacyjny: Gdańsk

Diecezja Płocka

  • Siedziba Diecezji: Płock
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Płocki
  • Sąd apelacyjny: Warszawa

Archidiecezja Poznańska

  • Siedziba Archidiecezji: Poznań
  • Nazwa sądu: Metropolitalny Sąd Duchowny w Poznaniu
  • Sąd apelacyjny: Warszawa

Archidiecezja Przemyska

  • Siedziba Archidiecezji: Przemyśl
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny w Przemyślu
  • Sąd apelacyjny: Lublin

Diecezja Radomska

  • Siedziba Diecezji: Radom
  • Nazwa sądu: Sąd Kościelny w Radomiu
  • Sąd apelacyjny: Warszawa

Diecezja Rzeszowska

  • Siedziba Diecezji: Rzeszów
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Rzeszowie
  • Sąd apelacyjny: Przemyśl

Diecezja Sandomierska

  • Siedziba Diecezji: Sandomierz
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Sandomierzu
  • Sąd apelacyjny: Lublin

Diecezja Siedlecka

  • Siedziba Diecezji: Siedlce
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Siedlecki
  • Sąd apelacyjny: Lublin

Diecezja Sosnowiecka

  • Siedziba Diecezji: Sosnowiec
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Diecezji Sosnowieckiej
  • Sąd apelacyjny: Częstochowa

Archidiecezja Szczecińsko-Kamieńska

  • Siedziba Archidiecezji: Szczecin / Kamień Pomorski
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny Szczecińsko-Kamieński
  • Sąd apelacyjny: Poznań

Diecezja Świdnicka

  • Siedziba Diecezji: Świdnica
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi w Świdnicy
  • Sąd apelacyjny: Wrocław

Diecezja Tarnowska

  • Siedziba Diecezji: Tarnów
  • Nazwa sądu: Sąd Diecezjalny w Tarnowie
  • Sąd apelacyjny: Kraków

Diecezja Toruńska

  • Siedziba Diecezji: Toruń
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Diecezji Toruńskiej
  • Sąd apelacyjny: Gdańsk

Archidiecezja Warszawska

  • Siedziba Archidiecezji: Warszawa
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny Warszawski
  • Sąd apelacyjny: Poznań

Diecezja Warszawsko-Praska

  • Siedziba Diecezji: Warszawa
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny Warszawski
  • Sąd apelacyjny: Poznań

Diecezja Włocławska

  • Siedziba Diecezji: Włocławek
  • Nazwa sądu: Sąd Kościelny Diecezji Włocławskiej
  • Sąd apelacyjny: Gniezno

Archidiecezja Wrocławska

  • Siedziba Archidiecezji: Wrocław
  • Nazwa sądu: Metropolitalny Sąd Kościelny we Wrocławiu
  • Sąd apelacyjny: Poznań

Diecezja Zamojsko – Lubaczowska

  • Siedziba Diecezji: Zamość / Lubaczów
  • Nazwa sądu: Sąd Biskupi Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej
  • Sąd apelacyjny: Przemyśl

Diecezja Zielonogórsko-Gorzowska

  • Siedziba Diecezji: Zielona Góra / Gorzów Wielkopolski
  • Nazwa sądu: Sąd Kościelny Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej
  • Sąd apelacyjny: Szczecin

Ordynariat Polowy Wojska Polskiego

  • Siedziba Ordynariatu: Warszawa
  • Nazwa sądu: Sąd Metropolitalny Warszawski
  • Sąd apelacyjny: Gniezno

Eparchia Wrocławsko – Koszalińska

  • Siedziba Eparchii: Wrocław
  • Nazwa sądu: Metropolitalny Sąd Archidiecezji Warmińskiej
  • Sąd apelacyjny: Gdańsk

Eparchia Olsztyńsko – Gdańska

  • Siedziba Eparchii: Olsztyn
  • Nazwa sądu: Metropolitalny Sąd Archidiecezji Warmińskiej
  • Sąd apelacyjny: Gdańsk

Archidiecezja Przemysko-Warszawska

  • Siedziba Archidiecezja: Przemyśl
  • Nazwa sądu: Metropolitalny Sąd Archidiecezji Warmińskiej
  • Sąd apelacyjny: Gdańsk
AUTOR:  dr Bolesław A. Dùllek
POLECANE POSTY
01.09.2021
Poczytalność a rozwód kościelny
więcej
24.06.2021
Jedna czy dwie instancje
więcej
19.06.2021
Tryb zwyczajny a tryb 45-dniowy
więcej
10.06.2021
Proces 45 dniowy – processus brevior
więcej
Roma locuta, causa finita
Rzym przemówił, sprawa rozstrzygnięta

Augustinus Hipponensis, Sermo 131.10

Matrimonium facit partium consensus
Małżeństwo stwarza zgoda stron

can. 1057 § 1 CIC

Matrimonium gaudet favore iuris
Małżeństwo cieszy się przychylnością prawa

can. 1060 CIC

Salus animarum in Ecclesia suprema lex esto
Zbawienie dusz niech będzie w Kościele najwyższym prawem

can. 1752 CIC

Zapraszamy do kontaktu

KONTAKT

Kancelaria Kanoniczna
Bolesław A. Dùllek
Cancellaria Canonica


(+48) 511 324 109

kontakt@cancellariacanonica.pl

NIP 6431737843
REGON 380350116

Numer rachunku bankowego:
59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer rachunku IBAN:
PL59 1140 2004 0000 3102 7769 1143
Numer BIC: BREXPLPWMBK
Nazwa banku: mBank S.A.


Godziny otwarcia Kancelarii:

Poniedziałek - Piątek 9:00-17:00 Na życzenie Klienta godziny konsultacji mogą być ustalane indywidualnie, niezależnie od godzin pracy Kancelarii.

Katowice, Bielsko-Biała, Gniezno, Tarnów, Kraków, Warszawa i inne zgodnie z potrzebą oraz wymaganiami i oczekiwaniami Klienta. Możliwe jest zdalne zawiązanie współpracy, bez konieczności osobistego kontaktu (za pośrednictwem poczty elektronicznej i Poczty Polskiej).

Napisz wiadomość

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych. Więcej informacji na temat przetwarzania danych znajduje się tutaj.
WYŚLIJ
Uzupełnij pola formularza.